Ngày 14/06/2019, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Giáo dục 2019 với nhiều thay đổi mang tính đột phá. Một trong những điểm mới nhận được sự quan tâm đặc biệt của dư luận là chính sách hỗ trợ học phí cho học sinh tiểu học tại các cơ sở giáo dục tư thục, nhằm hiện thực hóa mục tiêu phổ cập giáo dục tiểu học bắt buộc.

Học phí và cơ chế xác định mức thu theo quy định mới

Theo quy định tại khoản 1 Điều 99 Luật Giáo dục 2019, khái niệm về học phí được làm rõ như sau:

1. Học phí là khoản tiền người học phải nộp để chi trả một phần hoặc toàn bộ chi phí của dịch vụ giáo dục, đào tạo. Mức học phí được xác định theo lộ trình bảo đảm chi phí dịch vụ giáo dục, đào tạo do Chính phủ quy định; đối với cơ sở giáo dục nghề nghiệp, cơ sở giáo dục đại học thực hiện theo quy định của Luật Giáo dục nghề nghiệp và Luật Giáo dục đại học.

Như vậy, học phí không chỉ đơn thuần là một khoản thu mà còn là căn cứ để các cơ sở giáo dục đảm bảo chất lượng đào tạo theo lộ trình tính đúng, tính đủ các chi phí vận hành.

Học sinh tiểu học trường tư thục được hỗ trợ học phí khi nào?

Đây là nội dung nhân văn nhất trong chính sách giáo dục mới. Cụ thể, tại khoản 3 Điều 99 Luật Giáo dục 2019 quy định:

3. Học sinh tiểu học trong cơ sở giáo dục công lập không phải đóng học phí; ở địa bàn không đủ trường công lập, học sinh tiểu học trong cơ sở giáo dục tư thục được Nhà nước hỗ trợ tiền đóng học phí, mức hỗ trợ do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định.

Quy định này nhằm giải quyết bài toán thiếu hụt trường công lập tại các khu đô thị lớn, khu công nghiệp. Khi Nhà nước chưa thể cung ứng đủ hệ thống trường công, việc hỗ trợ học phí cho học sinh trường tư thục là sự ghi nhận vai trò của giáo dục ngoài công lập và đảm bảo quyền lợi tối thiểu cho mọi học sinh tiểu học.

Các đối tượng được miễn học phí theo lộ trình

Bên cạnh học sinh tiểu học, Luật Giáo dục 2019 cũng mở rộng đối tượng được hưởng chính sách miễn học phí tại Điều 99:

• Trẻ em mầm non 05 tuổi: Được miễn học phí nếu thuộc vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa, hải đảo.
• Học sinh trung học cơ sở: Sẽ được miễn học phí theo lộ trình cụ thể do Chính phủ quy định, hướng tới mục tiêu phổ cập giáo dục bắt buộc ở cấp học này trong tương lai.
• Đối tượng chính sách xã hội: Theo khoản 2 Điều 85 Luật Giáo dục 2019, Nhà nước tiếp tục duy trì chính sách trợ cấp và miễn, giảm học phí cho người khuyết tật, trẻ mồ côi, hộ nghèo và cận nghèo.

Quyền chủ động của các trường tư thục

Mặc dù có sự hỗ trợ từ Nhà nước, các cơ sở giáo dục dân lập và tư thục vẫn giữ quyền tự chủ trong việc xây dựng mức thu. Theo điểm d khoản 6 Điều 99 Luật Giáo dục 2019, các trường này được quyền chủ động xây dựng mức thu học phí bảo đảm bù đắp chi phí và có tích lũy hợp lý.

Tuy nhiên, đi kèm với quyền tự chủ là trách nhiệm giải trình. Các trường phải thực hiện công khai chi phí dịch vụ giáo dục và mức thu theo cam kết trong đề án thành lập trường, công khai cho từng khóa học và năm học để phụ huynh và người học nắm rõ.

Luật Giáo dục 2019 sẽ chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2020. Đây được kỳ vọng là đòn bẩy quan trọng để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và đảm bảo an sinh xã hội trong lĩnh vực giáo dục.