Quốc hội vừa chính thức thông qua Nghị quyết 258/2025/QH15, mở ra một chương mới cho sự phát triển hạ tầng và đô thị của Hà Nội. Với 9 cơ chế, chính sách đặc thù mang tính đột phá, Thủ đô được kỳ vọng sẽ tháo gỡ được những "nút thắt" pháp lý bấy lâu nay, đẩy nhanh tiến độ các siêu dự án trọng điểm.

1. Phân cấp mạnh mẽ quyền quyết định đầu tư

Một trong những thay đổi quan trọng nhất tại Điều 4 Nghị quyết 258/2025/QH15 là việc trao quyền chủ động cho địa phương. Cụ thể, Hội đồng nhân dân Thành phố Hà Nội có thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư đối với các dự án đầu tư công và dự án PPP không sử dụng vốn ngân sách trung ương. Đồng thời, Chủ tịch UBND Thành phố cũng được phép chấp thuận chủ trương đầu tư cho một số dự án quan trọng theo quy định của Luật Đầu tư.

2. Cơ chế "vượt rào" pháp lý có kiểm soát

Để giải quyết các tình huống thực tiễn mà pháp luật hiện hành chưa bao quát hết, khoản 4 Điều 4 cho phép UBND Thành phố báo cáo Chính phủ để trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội áp dụng các cơ chế khác với quy định của luật. Điều này tạo ra sự linh hoạt tối đa nhưng vẫn đảm bảo tính thượng tôn pháp luật thông qua cơ chế báo cáo Quốc hội.

3. Đặc quyền trong lựa chọn nhà thầu và nhà đầu tư

Theo khoản 1 Điều 5, Hà Nội được áp dụng hình thức lựa chọn nhà đầu tư, nhà thầu trong trường hợp đặc biệt. Đáng chú ý, Thành phố có thể thực hiện việc lựa chọn nhà đầu tư ngay cả trước khi có quyết định chủ trương đầu tư chính thức, giúp rút ngắn đáng kể thời gian chuẩn bị dự án.

4. Khởi công đồng thời và miễn giấy phép xây dựng

Nhằm tối ưu hóa thời gian thi công, khoản 2 Điều 5 quy định các dự án lớn có thể được khởi công song song với quá trình hoàn thiện thủ tục đầu tư. Đặc biệt, các dự án này không bắt buộc phải xin giấy phép xây dựng ngay từ đầu mà được phép hoàn thiện các điều kiện cần thiết trong vòng 06 tháng kể từ ngày khởi công.

5. Quy hoạch tổng thể và trình tự rút gọn

Tại Điều 6, cơ chế mới cho phép Hà Nội chỉ cần lập duy nhất 01 Quy hoạch tổng thể Thủ đô. Các dự án cấp bách thậm chí có thể triển khai khi chưa có trong quy hoạch hiện tại thông qua trình tự rút gọn, loại bỏ bước lập nhiệm vụ quy hoạch rườm rà.

6. Đột phá trong công tác giải phóng mặt bằng

Vấn đề "đau đầu" nhất là đất đai đã được tháo gỡ tại khoản 1, khoản 2 và khoản 3 Điều 7. Thành phố được quyền thu hồi đất, thực hiện bồi thường và tái định cư trước khi phê duyệt chủ trương đầu tư. Cơ chế tạm giao đất để khởi công sớm cũng là một điểm mới đầy táo bạo.

7. Mức bồi thường "khủng" để tạo đồng thuận

Để đảm bảo quyền lợi người dân và đẩy nhanh tiến độ, khoản 4 Điều 7 cho phép áp dụng mức bồi thường, hỗ trợ tối đa gấp 02 lần so với quy định chung. Đây là đòn bẩy quan trọng để tạo sự đồng thuận trong nhân dân đối với các dự án trọng điểm.

8. Hồi sinh dự án BT bằng quỹ đất

Cơ chế thanh toán dự án BT (Xây dựng - Chuyển giao) bằng quỹ đất được quy định chi tiết tại khoản 5 Điều 7. Thành phố có thể thanh toán trước từng phần quỹ đất, thực hiện bù trừ chênh lệch giá trị một cách minh bạch thông qua cơ chế bảo lãnh tương ứng.

9. Huy động nguồn lực cho các tình huống khẩn cấp

Cuối cùng, tại Điều 8 và Điều 9, Hà Nội được ưu tiên sử dụng kết dư ngân sách và huy động tín dụng hợp vốn cho các dự án lớn. Các công trình chống ùn tắc, úng ngập hay ô nhiễm môi trường sẽ được áp dụng quy trình đầu tư, xây dựng khẩn cấp để xử lý nhanh chóng các vấn đề dân sinh bức thiết.

Với những "thượng phương bảo kiếm" này, Hà Nội đang đứng trước cơ hội vàng để thay đổi diện mạo, xứng tầm là trung tâm chính trị, kinh tế và văn hóa của cả nước.