Tầm nhìn chiến lược trong cải cách hành chính năm 2026

Trong bối cảnh nền kinh tế số đang phát triển mạnh mẽ, việc cải cách hành chính không chỉ đơn thuần là cắt giảm giấy tờ mà còn là sự thay đổi tư duy quản lý. Theo kế hoạch được phê duyệt vào tháng 3/2026, Bộ Khoa học và Công nghệ đã xác định cải cách thủ tục hành chính (TTHC) là nhiệm vụ trọng tâm để nâng cao chỉ số năng lực cạnh tranh quốc gia.

Việc triển khai Nghị quyết 66/NQ-CP của Chính phủ về chương trình cắt giảm, đơn giản hóa quy định liên quan đến hoạt động kinh doanh giai đoạn 2025-2026 đã tạo ra hành lang pháp lý vững chắc. Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ nhấn mạnh, mọi quy trình phải hướng tới sự thuận lợi tối đa cho tổ chức và cá nhân, đảm bảo tính công bằng và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Hiện đại hóa bộ phận một cửa tại Bộ Khoa học và Công nghệ năm 2026 (ảnh minh họa)

Những điểm mới trong việc cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục

Căn cứ vào Quyết định 1903/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Khoa học và Công nghệ đã thực hiện rà soát và bãi bỏ hàng loạt các điều kiện kinh doanh không còn phù hợp trong các lĩnh vực như đo lường, sở hữu trí tuệ và chuyển giao công nghệ. Cụ thể:

• Lĩnh vực Sở hữu trí tuệ: Rút ngắn thời gian thẩm định đơn đăng ký nhãn hiệu và sáng chế thông qua hệ thống AI hỗ trợ tra cứu dữ liệu.
• Lĩnh vực Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng: Chuyển từ cơ chế "tiền kiểm" sang "hậu kiểm", giúp doanh nghiệp tiết kiệm đáng kể thời gian và chi phí khi đưa sản phẩm ra thị trường.
• Hoạt động Khoa học Công nghệ: Đơn giản hóa hồ sơ quyết toán các đề tài nghiên cứu sử dụng ngân sách nhà nước theo tinh thần của Luật Khoa học và Công nghệ 2013.

Chuyển đổi số - "Chìa khóa" nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước

Một trong những đột phá lớn nhất trong năm 2026 là việc tích hợp toàn diện các dịch vụ công trực tuyến của Bộ vào Cổng dịch vụ công quốc gia. Theo báo cáo quý I/2026, tỷ lệ hồ sơ được xử lý trực tuyến toàn trình đã đạt mức trên 95%. Điều này không chỉ giúp minh bạch hóa quá trình giải quyết mà còn loại bỏ hoàn toàn tình trạng "tham nhũng vặt" trong thực hiện TTHC.

Việc áp dụng các quy định tại Nghị định 55/2025/NĐ-CP về chức năng, nhiệm vụ của Bộ đã giúp kiện toàn bộ máy, tránh chồng chéo trong quản lý, từ đó đẩy nhanh tốc độ phản hồi các kiến nghị của doanh nghiệp.

Cán bộ chuyên môn hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện thủ tục trực tuyến (ảnh minh họa)

Trách nhiệm của các cấp chính quyền và sự phối hợp liên ngành

Để các chính sách cải cách đi vào cuộc sống, sự phối hợp giữa các Bộ, ngành và địa phương đóng vai trò quyết định. Theo quy định tại Điều 23 Luật Tổ chức Chính phủ 2025, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ có trách nhiệm đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện cải cách tại các địa phương.

"Việc phân cấp, phân quyền trong giải quyết TTHC phải đi đôi với việc nâng cao năng lực thực thi của chính quyền địa phương. Chúng ta không chỉ cắt giảm số lượng thủ tục mà phải nâng cao chất lượng phục vụ, lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo hiệu quả."

Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố cũng được giao trách nhiệm trực tiếp chỉ đạo các cơ quan chuyên môn thực hiện đúng nội dung phân cấp, đảm bảo tính thống nhất trên toàn quốc, không để xảy ra tình trạng "trên nóng dưới lạnh".

Lời khuyên cho doanh nghiệp và nhà đầu tư

Trong bối cảnh các quy định pháp luật về khoa học công nghệ đang thay đổi theo hướng cởi mở hơn, doanh nghiệp cần chủ động cập nhật các chính sách ưu đãi về thuế và đầu tư cho đổi mới sáng tạo. Việc tận dụng các dịch vụ công trực tuyến không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn đảm bảo tính pháp lý cao nhất cho các hoạt động sản xuất kinh doanh.

Nếu gặp khó khăn trong quá trình thực hiện thủ tục, doanh nghiệp có thể phản ánh trực tiếp qua đường dây nóng hoặc hệ thống tiếp nhận kiến nghị trực tuyến của Bộ để được hỗ trợ kịp thời theo đúng tinh thần cải cách của năm 2026.