Sáng ngày 17/06/2020, với đại đa số đại biểu tán thành, Quốc hội khóa XIV đã chính thức thông qua Luật Đầu tư 2020. Đây là một trong những đạo luật quan trọng nhất, có tác động trực tiếp đến cộng đồng doanh nghiệp và dòng vốn đầu tư trong và ngoài nước. Với 7 chương, 77 điều, đạo luật mới này không chỉ kế thừa những ưu điểm của Luật Đầu tư 2014 mà còn đưa ra những điều chỉnh mang tính cách mạng để phù hợp với thực tiễn phát triển kinh tế hiện nay.

1. Chính thức "khai tử" dịch vụ đòi nợ thuê

Một trong những điểm nóng nhất trong các phiên thảo luận tại nghị trường chính là số phận của dịch vụ đòi nợ thuê. Theo quy định tại Điều 6 Luật Đầu tư 2020, kinh doanh dịch vụ đòi nợ đã chính thức bị đưa vào danh mục ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh.

"Cấm các hoạt động đầu tư kinh doanh sau đây: ... h) Kinh doanh dịch vụ đòi nợ."

Quyết định này nhằm chấm dứt tình trạng biến tướng của dịch vụ đòi nợ thuê, gây mất an ninh trật tự xã hội trong thời gian qua. Luật cũng quy định rõ, các hợp đồng cung cấp dịch vụ đòi nợ đã ký kết trước ngày 01/01/2021 sẽ phải chấm dứt hiệu lực và thực hiện thanh lý theo quy định pháp luật dân sự.

2. Cắt giảm mạnh danh mục ngành, nghề kinh doanh có điều kiện

Tiếp tục tinh thần cải cách hành chính, Luật Đầu tư 2020 đã bãi bỏ nhiều ngành, nghề không còn phù hợp để tạo điều kiện tối đa cho nhà đầu tư. Các lĩnh vực như dịch vụ trọng tài thương mại, nhượng quyền thương mại, hay kinh doanh dịch vụ Logistics... nay đã không còn nằm trong danh sách "có điều kiện". Việc thu hẹp danh sách này giúp giảm bớt gánh nặng về thủ tục "giấy phép con", tạo môi trường kinh doanh thông thoáng và minh bạch hơn.

3. Bổ sung nhiều ngành, nghề được hưởng ưu đãi đầu tư

Để định hướng dòng vốn vào các lĩnh vực công nghệ cao và an sinh xã hội, Điều 16 Luật Đầu tư 2020 đã bổ sung thêm các ngành, nghề ưu đãi đầu tư mới, bao gồm:

• Giáo dục đại học;
• Sản xuất các sản phẩm hình thành từ kết quả khoa học và công nghệ;
• Sản xuất sản phẩm thuộc Danh mục sản phẩm công nghiệp hỗ trợ ưu tiên phát triển;
• Bảo quản thuốc, sản xuất trang thiết bị y tế;
• Sản xuất hàng hóa, cung cấp dịch vụ tham gia chuỗi giá trị, cụm liên kết ngành.

4. Cơ chế ưu đãi và hỗ trợ đầu tư đặc biệt

Lần đầu tiên, khái niệm "ưu đãi đặc biệt" được luật hóa tại Điều 20 Luật Đầu tư 2020. Chính phủ có quyền quyết định áp dụng mức ưu đãi cao hơn để thu hút các dự án có tác động cực lớn đến kinh tế - xã hội. Cụ thể:

• Dự án thành lập trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm R&D có vốn từ 3.000 tỷ đồng trở lên;
• Dự án thuộc ngành, nghề đặc biệt ưu đãi đầu tư có quy mô vốn từ 30.000 tỷ đồng trở lên.

Đây được xem là "thảm đỏ" để Việt Nam đón đầu làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu của các tập đoàn đa quốc gia.

5. Quy định mới về bảo đảm thực hiện dự án đầu tư

Theo Điều 43 Luật Đầu tư 2020, nhà đầu tư phải ký quỹ hoặc có bảo lãnh ngân hàng để bảo đảm thực hiện dự án. Tuy nhiên, luật cũng mở rộng 04 trường hợp ngoại lệ không phải thực hiện nghĩa vụ này, chẳng hạn như nhà đầu tư trúng đấu giá quyền sử dụng đất hoặc trúng đấu thầu dự án có sử dụng đất. Điều này giúp giảm bớt áp lực tài chính cho các nhà đầu tư có năng lực đã được khẳng định qua đấu thầu, đấu giá.

6. Mở rộng đối tượng được hưởng ưu đãi đầu tư

Không chỉ dừng lại ở ngành nghề, đối tượng được hưởng ưu đãi cũng được mở rộng đáng kể. Các dự án xây dựng nhà ở xã hội, dự án tại vùng nông thôn sử dụng nhiều lao động, hay các doanh nghiệp khoa học công nghệ đều nằm trong diện được hỗ trợ. Đặc biệt, các dự án khởi nghiệp sáng tạo (Startup) và các trung tâm đổi mới sáng tạo cũng chính thức được đưa vào danh sách ưu tiên, thể hiện quyết tâm thúc đẩy nền kinh tế số của Chính phủ.

7. Bổ sung một số ngành, nghề kinh doanh có điều kiện cần thiết

Song song với việc bãi bỏ, Luật Đầu tư 2020 cũng bổ sung một số ngành nghề vào danh mục kinh doanh có điều kiện để đảm bảo quản lý nhà nước, như: kinh doanh nước sạch, dịch vụ cai nghiện, chăm sóc người cao tuổi, trẻ em và đăng kiểm tàu cá. Việc bổ sung này dựa trên yêu cầu thực tiễn về an toàn sức khỏe cộng đồng và bảo vệ môi trường.

Với những thay đổi mang tính chiến lược này, Luật Đầu tư 2020 hứa hẹn sẽ tạo ra một làn sóng đầu tư mới, minh bạch và hiệu quả hơn, góp phần quan trọng vào sự phát triển bền vững của kinh tế Việt Nam trong giai đoạn tới.