Trong bối cảnh nhu cầu vốn cho phát triển hạ tầng tại Việt Nam đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết, một bước ngoặt quan trọng trong chính sách đầu tư vừa được xác lập. Ngày 09/11/2010, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng đã chính thức ký ban hành Quyết định 71/2010/QĐ-TTg, đánh dấu sự ra đời của khung pháp lý thí điểm cho mô hình đối tác công - tư (PPP) tại Việt Nam.

Mở rộng "cánh cửa" cho dòng vốn tư nhân vào hạ tầng

Theo quy định tại Điều 1 của Quy chế ban hành kèm theo Quyết định này, phạm vi thí điểm đầu tư theo hình thức PPP bao trùm nhiều lĩnh vực then chốt của nền kinh tế. Không chỉ dừng lại ở các dự án giao thông truyền thống như đường bộ, cầu, hầm hay cảng biển, mô hình này còn mở rộng sang các dịch vụ công thiết yếu như hệ thống cung cấp nước sạch, nhà máy điện, y tế (bệnh viện) và môi trường (xử lý chất thải).

Việc đa dạng hóa lĩnh vực đầu tư cho thấy quyết tâm của Chính phủ trong việc huy động tối đa nguồn lực xã hội. Đặc biệt, trong bối cảnh các hình thức đầu tư truyền thống theo Nghị định 108/2009/NĐ-CP dù đã đạt được một số kết quả nhất định nhưng vẫn chưa thực sự thu hút mạnh mẽ các nhà đầu tư lớn, đặc biệt là các tập đoàn đa quốc gia.

Cơ cấu vốn linh hoạt và nguyên tắc không dẫn đến nợ công

Một trong những điểm nhấn quan trọng của Quy chế PPP thí điểm chính là quy định về cơ cấu nguồn vốn. Vốn thực hiện dự án bao gồm vốn chủ sở hữu của nhà đầu tư, vốn vay thương mại và các nguồn vốn hợp pháp khác. Tuy nhiên, để đảm bảo an ninh tài chính quốc gia, Quy chế nhấn mạnh nguyên tắc huy động vốn phải không dẫn đến nợ công.

Cụ thể, nhà đầu tư phải đảm bảo vốn chủ sở hữu tối thiểu bằng 30% phần vốn của khu vực tư nhân tham gia dự án. Phần còn lại (tối đa 70%) có thể được huy động từ các nguồn vay thương mại trong và ngoài nước mà không có bảo lãnh của Chính phủ. Sự phân định rõ ràng này giúp giảm bớt gánh nặng cho ngân sách nhà nước, đồng thời nâng cao trách nhiệm và năng lực quản trị của nhà đầu tư tư nhân.

Kỳ vọng về một làn sóng đầu tư FDI mới

Theo ý kiến của các chuyên gia và lãnh đạo Chính phủ, mô hình PPP không phải là khái niệm mới trên thế giới nhưng lại là "chìa khóa" để Việt Nam giải quyết bài toán hạ tầng trong giai đoạn 2011-2015. Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải từng nhận định, nhu cầu vốn cho hạ tầng là rất lớn, và việc ban hành Quy chế này sẽ tạo ra một môi trường đầu tư minh bạch, hấp dẫn hơn đối với các nhà đầu tư nước ngoài (FDI).

Quy chế thí điểm này sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 15/01/2011 và dự kiến thực hiện trong khoảng 3 đến 5 năm. Đây được xem là giai đoạn "chạy đà" quan trọng để các cơ quan quản lý đúc rút kinh nghiệm, hoàn thiện các quy định về đấu thầu, ký kết hợp đồng và cấp giấy chứng nhận đầu tư trước khi chính thức ban hành một Nghị định thay thế trong tương lai.

Với sự ra đời của Quyết định 71/2010/QĐ-TTg, cộng đồng doanh nghiệp và các nhà đầu tư đang kỳ vọng vào một cơ chế hợp tác công - tư thực chất, hài hòa lợi ích, góp phần đưa hạ tầng Việt Nam vươn lên tầm cao mới.