Quỹ phòng, chống thiên tai từ lâu đã được xem là "cánh tay nối dài" của ngân sách nhà nước, giúp huy động nguồn lực từ cộng đồng để kịp thời ứng phó, khắc phục hậu quả của các hiện tượng thời tiết cực đoan. Tuy nhiên, để phù hợp với thực tiễn quản lý và tinh gọn bộ máy, Chính phủ đã ban hành những điều chỉnh quan trọng. Kể từ ngày 05/02/2026, các quy định về đối tượng đóng góp sẽ có những thay đổi đáng chú ý, đòi hỏi các cơ quan, đơn vị và cá nhân cần nắm vững để thực hiện đúng nghĩa vụ pháp lý.

Nghị định 53/2026/NĐ-CP: Bước ngoặt trong quản lý nguồn lực phòng chống thiên tai

Sự thay đổi này bắt nguồn từ việc ban hành Nghị định 53/2026/NĐ-CP. Đây là văn bản quan trọng nhằm sửa đổi, bổ sung một số điều của các Nghị định trong lĩnh vực đê điều và phòng, chống thiên tai. Cụ thể, tại Điều 16 Nghị định 53/2026/NĐ-CP đã trực tiếp sửa đổi điểm a khoản 3 Điều 12 Nghị định 78/2021/NĐ-CP về thành lập và quản lý Quỹ phòng, chống thiên tai.

Việc sửa đổi này không chỉ đơn thuần là thay đổi về mặt kỹ thuật văn bản mà còn thể hiện tư duy quản lý mới: Tập trung vào các đối tượng trọng tâm, giảm bớt thủ tục hành chính và đảm bảo tính công bằng giữa các khu vực, tổ chức.

Những đối tượng nào chính thức được "miễn" đóng Quỹ từ năm 2026?

Điểm mới đáng mừng nhất đối với nhiều tổ chức là việc thu hẹp phạm vi đối tượng bắt buộc đóng góp. So với quy định cũ tại Nghị định 78/2021/NĐ-CP, danh sách các đối tượng không còn phải đóng Quỹ bao gồm:

• Các tổ chức chính trị - xã hội và các hội: Trước đây, cán bộ, công chức, viên chức làm việc tại các tổ chức này (nếu được ngân sách nhà nước hỗ trợ kinh phí hoạt động) đều phải thực hiện nghĩa vụ đóng góp. Tuy nhiên, từ ngày 05/02/2026, nhóm này đã được đưa ra khỏi danh sách bắt buộc.
• Cấp huyện: Quy định mới đã điều chỉnh phạm vi hành chính một cách rõ rệt. Nghĩa vụ đóng góp hiện nay chỉ tập trung vào các đối tượng ở cấp trung ương, cấp tỉnh và cấp xã. Sự vắng mặt của "cấp huyện" trong quy định mới giúp giảm bớt áp lực quản lý và thu nộp tại địa phương.

Bên cạnh đó, Nghị định mới cũng bổ sung cụ thể Mặt trận Tổ quốc Việt Nam vào danh sách các cơ quan có cán bộ, công chức phải thực hiện nghĩa vụ đóng góp. Đồng thời, thuật ngữ "đặc khu trực thuộc tỉnh" cũng được chuẩn hóa để phù hợp với các mô hình tổ chức hành chính đặc thù hiện nay tại Việt Nam.

Mức đóng góp và phương thức tính toán: Giữ vững tính ổn định

Dù có sự thay đổi về đối tượng, nhưng để đảm bảo nguồn thu ổn định cho các hoạt động cứu trợ và tái thiết sau thiên tai, mức đóng góp cơ bản vẫn được duy trì. Cụ thể, các đối tượng thuộc diện bắt buộc sẽ đóng 1/2 của mức lương cơ sở chia cho số ngày làm việc trong tháng.

Mức đóng góp bắt buộc hàng năm đối với cán bộ, công chức, viên chức, người hưởng lương, phụ cấp và người lao động làm việc trong các cơ quan, tổ chức, đơn vị sự nghiệp của Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp và lực lượng vũ trang là 1/2 của mức lương cơ sở chia cho số ngày làm việc trong tháng.

Việc duy trì cách tính dựa trên lương cơ sở giúp đảm bảo tính tương quan mật thiết với thu nhập thực tế của người lao động trong khu vực công, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho công tác kế toán, trích nộp tại các đơn vị.

Lời khuyên cho các cơ quan và đơn vị quản lý

Để chuẩn bị tốt cho việc áp dụng quy định mới từ tháng 02/2026, các cơ quan, tổ chức cần chủ động thực hiện các bước sau:

1. Rà soát danh sách nhân sự: Đối chiếu kỹ lưỡng với danh sách đối tượng quy định tại Nghị định 53/2026/NĐ-CP để xác định chính xác những ai còn thuộc diện đóng góp.
2. Cập nhật phần mềm kế toán: Điều chỉnh các danh mục thu nộp Quỹ phòng, chống thiên tai để tránh việc thu nhầm hoặc thu thiếu, gây ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động.
3. Phổ biến thông tin: Tuyên truyền rộng rãi về ý nghĩa của việc đóng góp Quỹ cũng như những điểm mới của pháp luật để tạo sự đồng thuận cao trong đơn vị.

Hy vọng những phân tích chuyên sâu trên đã giúp quý độc giả và các đơn vị nắm bắt kịp thời những thay đổi quan trọng này. Để tra cứu toàn văn các văn bản pháp luật mới nhất, quý vị có thể truy cập hệ thống để cập nhật thông tin chính xác và nhanh chóng nhất.