Cửa khẩu "nghẹt thở" vì quy định mới: Doanh nghiệp lo sốt vó

Những ngày đầu tháng 2 năm 2026, không khí tại các cửa khẩu lớn và cảng biển trên cả nước đang trở nên căng thẳng hơn bao giờ hết. Hàng loạt lô hàng là sản phẩm động vật, thủy sản nhập khẩu đang phải nằm chờ dài ngày, đối mặt với nguy cơ hư hỏng và chi phí lưu kho bãi tăng phi mã. Nguyên nhân không nằm ở năng lực bốc dỡ, mà xuất phát từ một "nút thắt" pháp lý mang tên Nghị định 46/2026/NĐ-CP.

Được ban hành vào ngày 26/01/2026 nhằm quy định chi tiết thi hành Luật An toàn thực phẩm, Nghị định 46 chính thức thay thế cho Nghị định 15/2018/NĐ-CP vốn đã quen thuộc với doanh nghiệp suốt nhiều năm qua. Tuy nhiên, sự thay đổi đột ngột trong khi các văn bản hướng dẫn dưới luật chưa kịp hoàn thiện đã tạo ra một khoảng trống pháp lý đáng lo ngại.

Nghịch lý kiểm dịch: Đạt chuẩn nhưng vẫn không thể thông quan

Một tình cảnh trớ trêu đang diễn ra: Nhiều doanh nghiệp đã hoàn tất thủ tục kiểm dịch, được cơ quan thú y cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện, nhưng khi đến khâu thông quan cuối cùng lại bị chặn lại. Lý do là bởi theo quy định mới, các mặt hàng này còn phải trải qua quy trình kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm theo tiêu chuẩn của Nghị định 46/2026/NĐ-CP.

Vấn đề nằm ở chỗ, các Bộ chuyên ngành vẫn đang trong quá trình soạn thảo các Thông tư hướng dẫn cụ thể về danh mục hàng hóa và phương thức kiểm tra mới. Việc thiếu vắng các hướng dẫn này khiến cơ quan Hải quan tại cửa khẩu lúng túng, không dám quyết định cho thông quan vì sợ sai quy định. Hệ quả là hàng hóa bị ứ đọng, gây thiệt hại kinh tế nặng nề cho các đơn vị nhập khẩu thực phẩm.

Giải pháp "cứu nguy" tạm thời và những lưu ý sống còn cho doanh nghiệp

Trước tình hình cấp bách, Cục Hải quan đã có Công văn 8881/CHQ-GSQL đề xuất giải pháp tháo gỡ tức thời. Theo đó, trong giai đoạn chuyển tiếp này, cơ quan chức năng kiến nghị cho phép tạm thời áp dụng cơ chế kiểm dịch và kiểm tra an toàn thực phẩm theo các văn bản hướng dẫn cũ (như Công văn số 358/TY-KD) để giải phóng hàng hóa.

Đáng chú ý, Chính phủ cũng đã nhanh chóng nhận diện vấn đề và ban hành Nghị quyết 09/2026/NQ-CP nhằm tạm ngưng một số quy định gây khó khăn và điều chỉnh thời hạn áp dụng để các bên có thời gian chuẩn bị.

Việc linh hoạt áp dụng các quy định trong giai đoạn chuyển tiếp là cực kỳ quan trọng để tránh đứt gãy chuỗi cung ứng thực phẩm, đảm bảo an ninh lương thực và quyền lợi chính đáng của doanh nghiệp nhập khẩu.

Trong thời gian tới, các doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý theo dõi sát sao các văn bản hướng dẫn mới như Công văn 181/ATTP-KN của Cục An toàn thực phẩm để chủ động phương án kinh doanh, tránh rơi vào cảnh hàng hóa bị kẹt lại cửa khẩu do thiếu hồ sơ hoặc sai lệch quy trình kiểm tra.