Từ ngày 01/01/2026, diện mạo quản lý thuế đối với hàng triệu hộ kinh doanh tại Việt Nam sẽ thay đổi hoàn toàn. Thay vì chờ đợi mức thuế khoán từ cơ quan chức năng, các cá nhân và hộ kinh doanh sẽ phải chủ động trong việc tự kê khai và tính toán nghĩa vụ tài chính của mình. Đây là nội dung trọng tâm trong dự thảo Nghị định mới nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Quản lý thuế 2019.

Chấm dứt thời kỳ "thuế khoán", đề cao tính tự giác

Điểm thay đổi mang tính bước ngoặt nhất chính là việc xóa bỏ phương pháp khoán thuế truyền thống. Theo dự thảo, từ năm 2026, tất cả hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh đang nộp thuế theo phương pháp khoán sẽ phải chuyển sang hình thức tự xác định số thuế phải nộp. Điều này đồng nghĩa với việc người nộp thuế phải chịu trách nhiệm hoàn toàn về tính chính xác, trung thực và đầy đủ của hồ sơ khai thuế.

Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh phải khai chính xác, trung thực, đầy đủ các nội dung trong hồ sơ khai thuế và tự tính số tiền thuế phải nộp.

Thời hạn nộp thuế: Không còn độ trễ so với hồ sơ

Một thay đổi quan trọng khác liên quan đến dòng tiền của hộ kinh doanh là thời hạn nộp thuế. Nếu như trước đây, thời hạn nộp thuế thường muộn hơn thời hạn nộp hồ sơ dựa trên thông báo của cơ quan thuế, thì nay hai mốc thời gian này sẽ trùng nhau. Cụ thể, ngày cuối cùng của thời hạn nộp hồ sơ khai thuế cũng chính là hạn chót để hoàn thành nghĩa vụ nộp tiền vào ngân sách.

Hóa đơn điện tử: Ngưỡng 1 tỷ đồng và sự hỗ trợ từ cơ quan thuế

Dự thảo phân định rõ đối tượng bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử dựa trên doanh thu:

• Doanh thu từ 01 tỷ đồng/năm trở lên: Bắt buộc áp dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc khởi tạo từ máy tính tiền.
• Doanh thu dưới 01 tỷ đồng/năm: Không bắt buộc nhưng được khuyến khích và hỗ trợ tối đa về hạ tầng công nghệ để chuyển đổi số.

Quyền lợi mới: Được trừ chi phí khi tính thuế TNCN

Đây có lẽ là tin vui nhất đối với các hộ kinh doanh có quy mô lớn hoặc chi phí vận hành cao. Thay vì chỉ tính thuế dựa trên doanh thu thuần như hiện nay, dự thảo cho phép hộ kinh doanh nộp thuế thu nhập cá nhân dựa trên thu nhập tính thuế (Doanh thu - Chi phí). Điều này giúp phản ánh chính xác hơn thực trạng kinh doanh và đảm bảo tính công bằng trong nghĩa vụ thuế.

Quản lý chặt chẽ kinh doanh trên sàn thương mại điện tử

Trong bối cảnh kinh tế số bùng nổ, dự thảo cũng đưa ra các hướng dẫn chi tiết về việc khấu trừ thuế đối với hoạt động kinh doanh trên các nền tảng thương mại điện tử. Các chủ sàn giao dịch sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc phối hợp với cơ quan thuế để quản lý doanh thu và thực hiện nghĩa vụ thuế của các nhà bán hàng cá nhân.

Việc chuyển đổi sang phương thức tự kê khai từ năm 2026 không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là cơ hội để các hộ kinh doanh chuyên nghiệp hóa quản trị, minh bạch tài chính. Tuy nhiên, để thích nghi với quy định mới, người dân cần sớm tìm hiểu về các phần mềm kế toán và quy trình kê khai điện tử ngay từ bây giờ.