Kể từ ngày 01/01/2026, nền kinh tế hộ gia đình tại Việt Nam sẽ bước vào một bước ngoặt lịch sử khi phương thức quản lý thuế khoán truyền thống chính thức bị xóa bỏ. Thay vào đó, hàng triệu hộ kinh doanh sẽ chuyển sang mô hình tự khai, tự nộp thuế. Đây không chỉ là một thay đổi về thủ tục hành chính mà còn là một cuộc cách mạng về tư duy quản lý và chuyển đổi số trong lĩnh vực thuế.

1. Lộ trình xóa bỏ thuế khoán: Bước ngoặt từ ngày 01/01/2026

Theo mục tiêu cụ thể tại Đề án kèm theo Quyết định 3389/QĐ-BTC năm 2025, Bộ Tài chính đã xác định rõ mốc thời gian quan trọng:

“Đảm bảo hộ kinh doanh áp dụng phương pháp tự khai, tự nộp thuế từ ngày 01/01/2026.”

Việc xóa bỏ thuế khoán nhằm tạo ra sự minh bạch, công bằng và thúc đẩy các hộ kinh doanh phát triển lên mô hình doanh nghiệp. Điều này đồng nghĩa với việc các hộ kinh doanh sẽ phải chủ động hơn trong việc ghi chép sổ sách, quản lý hóa đơn và thực hiện nghĩa vụ thuế trên môi trường điện tử.

2. Phân loại 04 nhóm hộ kinh doanh và nghĩa vụ thuế tương ứng

Để triển khai hiệu quả, tại Công văn 4948/CT-NVT năm 2025, cơ quan thuế đã định hướng phân loại hộ kinh doanh thành 04 nhóm dựa trên ngưỡng doanh thu hằng năm:

• Nhóm 1 (Doanh thu dưới 200 triệu đồng/năm): Đây là nhóm hộ kinh doanh nhỏ lẻ. Dù chưa phát sinh thuế GTGT và TNCN, nhưng các hộ này vẫn phải đăng ký và cập nhật thông tin đầy đủ trên ứng dụng Etax Mobile để đồng bộ dữ liệu quốc gia.
• Nhóm 2 (Doanh thu từ 200 triệu - 03 tỷ đồng/năm): Nhóm này chiếm tỷ trọng lớn nhất. Nghĩa vụ bắt buộc là phải tự kê khai thuế theo tháng hoặc quý và sử dụng hóa đơn điện tử.
• Nhóm 3 (Doanh thu trên 03 tỷ - 50 tỷ đồng/năm): Các hộ quy mô lớn phải thực hiện ghi chép đầy đủ doanh thu - chi phí, bắt buộc dùng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền theo quy định tại Nghị định 70/2025/NĐ-CP.
• Nhóm 4 (Doanh thu trên 50 tỷ đồng/năm): Đây là những hộ kinh doanh siêu lớn, tiệm cận mô hình doanh nghiệp. Yêu cầu bắt buộc là thực hiện đầy đủ chế độ kế toán chuyên nghiệp và kê khai điện tử hoàn toàn.

3. Tổng hợp các văn bản pháp lý quan trọng cần lưu ý

Để chuẩn bị cho lộ trình này, các hộ kinh doanh cần nắm vững hệ thống văn bản hướng dẫn sau:

4. Lời khuyên cho hộ kinh doanh trước thềm năm 2026

Việc chuyển đổi từ thuế khoán sang kê khai đòi hỏi các chủ hộ kinh doanh phải nâng cao năng lực quản lý tài chính. Các chuyên gia pháp lý khuyến nghị:

1. Cài đặt ngay Etax Mobile: Đây là công cụ đắc lực để tra cứu nghĩa vụ thuế và thực hiện nộp thuế trực tuyến nhanh chóng.
2. Chuẩn bị hạ tầng công nghệ: Đối với các hộ thuộc nhóm 2, 3, 4, việc trang bị máy tính, phần mềm kế toán đơn giản và chữ ký số là điều bắt buộc.
3. Tham gia các buổi tập huấn: Cơ quan thuế địa phương sẽ tổ chức nhiều đợt hướng dẫn theo Quyết định 3352/QĐ-CT, hộ kinh doanh nên chủ động tham gia để tránh các sai sót pháp lý không đáng có.

Việc chủ động thích ứng với lộ trình xóa bỏ thuế khoán không chỉ giúp hộ kinh doanh tuân thủ đúng pháp luật mà còn là cơ hội để chuyên nghiệp hóa hoạt động sản xuất kinh doanh trong kỷ nguyên số.