Nhiều người dân lo lắng khi Nhà nước thu hồi đất ở nhưng trên đất chưa kịp xây dựng nhà cửa thì liệu có được bố trí tái định cư hay không? Luật Đất đai 2024 đã có những thay đổi quan trọng về chính sách bồi thường, hỗ trợ tái định cư mà bạn không nên bỏ qua.

Quy định mới về bồi thường khi thu hồi đất ở theo Luật Đất đai 2024

Theo quy định tại khoản 4 Điều 111 Luật Đất đai 2024, hộ gia đình, cá nhân có đất ở khi Nhà nước thu hồi đất, nếu có đủ điều kiện được bồi thường về đất ở theo quy định tại Điều 95 Luật Đất đai 2024 thì được bồi thường bằng giao đất ở hoặc nhà ở tại khu tái định cư hoặc tại địa điểm khác phù hợp.

Điều 111. Bố trí tái định cư

...
4. Hộ gia đình, cá nhân có đất ở, người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài, tổ chức kinh tế đang sử dụng đất ở, đang sở hữu nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất tại Việt Nam khi Nhà nước thu hồi đất, nếu có đủ điều kiện được bồi thường về đất ở theo quy định tại Điều 95 của Luật này thì được bồi thường bằng giao đất ở hoặc nhà ở tại khu tái định cư hoặc tại địa điểm khác phù hợp...

Như vậy, điểm mới đáng chú ý là Luật không còn nhấn mạnh điều kiện "phải di chuyển chỗ ở" như một rào cản duy nhất để được bồi thường bằng đất ở/nhà ở tái định cư. Nếu bạn sở hữu một mảnh đất trống (đất ở) và đủ điều kiện bồi thường, bạn hoàn toàn có cơ hội được nhận bồi thường bằng một lô đất mới tại khu tái định cư.

Thu hồi đất ở không có nhà: Có được hỗ trợ tái định cư không?

Cần phân biệt rõ giữa "Bồi thường bằng đất ở tái định cư" và "Hỗ trợ tái định cư". Đây là hai khái niệm thường bị nhầm lẫn trong thực tế:

• Bồi thường bằng đất ở tái định cư: Là hình thức đền bù cho giá trị quyền sử dụng đất đã mất. Như đã phân tích ở trên, dù đất không có nhà, nếu đủ điều kiện bồi thường về đất ở, bạn vẫn có thể được giao đất ở mới.
• Hỗ trợ tái định cư: Theo khoản 8 Điều 111 Luật Đất đai 2024, khoản hỗ trợ này dành cho người có đất ở thu hồi mà phải di chuyển chỗ ở.

Cụ thể, nếu tiền bồi thường về đất ở không đủ so với giá trị của một suất tái định cư tối thiểu, Nhà nước sẽ hỗ trợ tiền đủ để người dân được giao một suất tái định cư tối thiểu. Tuy nhiên, vì trên đất không có nhà, người sử dụng đất không phát sinh việc "di chuyển chỗ ở" (không phải dọn nhà đi nơi khác để ở), nên thông thường sẽ không thuộc đối tượng nhận các khoản hỗ trợ gắn liền với việc di dời như: hỗ trợ ổn định đời sống, hỗ trợ thuê nhà tạm cư...

Quyền lợi của người dân khi tự lo chỗ ở

Trong trường hợp người dân đủ điều kiện được bố trí tái định cư nhưng có nguyện vọng tự lo chỗ ở, pháp luật cũng quy định những quyền lợi rất cụ thể. Tại Điều 23 Nghị định 88/2024/NĐ-CP quy định:

Điều 23. Hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

1. Trường hợp hộ gia đình, cá nhân, người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài đủ điều kiện được hỗ trợ tái định cư theo quy định tại khoản 8 Điều 111 của Luật Đất đai mà có nhu cầu tự lo chỗ ở thì ngoài việc được bồi thường về đất bằng tiền còn được nhận tiền hỗ trợ để tự lo chỗ ở.

Mức hỗ trợ cụ thể sẽ do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định dựa trên quy mô diện tích đất bị thu hồi và điều kiện thực tế tại địa phương. Điều này tạo sự linh hoạt cho người dân trong việc lựa chọn phương án an cư phù hợp nhất với hoàn cảnh gia đình.

Tóm lại, nếu bạn bị thu hồi đất ở không có nhà, bạn vẫn được bồi thường về đất (có thể bằng tiền hoặc bằng đất ở mới nếu địa phương có quỹ đất). Tuy nhiên, các khoản hỗ trợ tái định cư đặc thù dành cho việc di chuyển chỗ ở sẽ khó có thể áp dụng trong trường hợp này.