Trong thực tế đời sống, không ít trường hợp vì một phút nông nổi hoặc hoàn cảnh đưa đẩy mà dẫn đến hành vi trộm cắp tài sản. Khi đối mặt với vành móng ngựa, câu hỏi lớn nhất mà người phạm tội và gia đình quan tâm chính là: Liệu có cơ hội nào để được hưởng án treo, cải tạo tại địa phương thay vì phải chấp hành hình phạt tù giam?

Khung hình phạt đối với tội trộm cắp tài sản hiện nay

Theo quy định tại Điều 173 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), tội trộm cắp tài sản có mức hình phạt rất đa dạng, tùy thuộc vào giá trị tài sản chiếm đoạt và các tình tiết định khung.

Cụ thể, khung hình phạt thấp nhất là phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm đối với tài sản trị giá từ 02 triệu đồng đến dưới 50 triệu đồng. Trong những trường hợp đặc biệt nghiêm trọng, mức án cao nhất có thể lên đến 20 năm tù giam.

"1. Người nào trộm cắp tài sản của người khác trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm..."

Điều kiện để người trộm cắp tài sản được hưởng án treo

Án treo không phải là một hình phạt độc lập mà là biện pháp miễn chấp hành hình phạt tù có điều kiện. Để được xem xét hưởng án treo, người phạm tội trộm cắp tài sản phải thỏa mãn đồng thời nhiều điều kiện khắt khe được quy định tại Điều 65 Bộ luật Hình sự 2015 và được hướng dẫn chi tiết tại Nghị quyết 02/2018/NQ-HĐTP.

Các điều kiện cốt lõi bao gồm:

• Mức hình phạt tù: Người phạm tội bị xử phạt tù không quá 03 năm. Điều này đồng nghĩa với việc người phạm tội thường phải nằm trong khung hình phạt khoản 1 của tội trộm cắp.
• Nhân thân tốt: Người phạm tội chưa có tiền án, tiền sự hoặc đã được xóa án tích, có lối sống lành mạnh và chấp hành tốt chính sách pháp luật tại nơi cư trú.
• Tình tiết giảm nhẹ: Có ít nhất 02 tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự trở lên và không có tình tiết tăng nặng (hoặc nếu có thì số lượng tình tiết giảm nhẹ phải nhiều hơn).
• Nơi cư trú rõ ràng: Có địa chỉ thường trú hoặc tạm trú cụ thể để cơ quan chức năng giám sát, giáo dục.

Những trường hợp "tuyệt đối" không được hưởng án treo

Dù mức án dưới 03 năm tù, nhưng nếu thuộc các trường hợp quy định tại Điều 3 Nghị quyết 02/2018/NQ-HĐTP, người phạm tội trộm cắp sẽ không được hưởng án treo:

• Người phạm tội là chủ mưu, cầm đầu hoặc dùng thủ đoạn xảo quyệt.
• Phạm tội có tính chất chuyên nghiệp hoặc phạm tội nhiều lần.
• Bỏ trốn trong quá trình điều tra và bị truy nã.
• Tái phạm hoặc tái phạm nguy hiểm.

Việc cho hưởng án treo thể hiện tính nhân văn của pháp luật Việt Nam, tạo điều kiện cho những người lầm lỡ có cơ hội tự cải tạo dưới sự giám sát của cộng đồng. Tuy nhiên, đây là quyết định dựa trên sự đánh giá toàn diện của Tòa án về tính chất vụ án và nhân thân người phạm tội.