Trong giao dịch bất động sản, việc ký kết các "hợp đồng hai giá" – một hợp đồng ghi giá thực tế và một hợp đồng ghi giá thấp hơn để kê khai thuế – đã trở thành một vấn nạn nhức nhối. Nhiều người dân cho rằng đây chỉ là một "mẹo" nhỏ để tiết kiệm chi phí, nhưng thực tế, hành vi này có thể dẫn đến những hậu quả pháp lý cực kỳ nghiêm trọng, thậm chí là ngồi tù.

Tội trốn thuế theo quy định của pháp luật hình sự

Không phải mọi hành vi khai man giá đất đều bị xử lý hình sự. Pháp luật Việt Nam quy định một ngưỡng định lượng cụ thể để phân định giữa vi phạm hành chính và tội phạm hình sự. Theo quy định tại Điều 200 của Bộ luật Hình sự, hành vi trốn thuế sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu số tiền trốn thuế đạt mức quy định.

"1. Người nào thực hiện một trong các hành vi sau đây trốn thuế với số tiền từ 100.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng hoặc dưới 100.000.000 đồng nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi trốn thuế hoặc đã bị kết án về tội này... chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 01 năm..."

Như vậy, nếu số tiền thuế trốn từ 100 triệu đồng trở lên, người vi phạm chắc chắn sẽ đối mặt với án hình sự. Trong trường hợp số tiền trốn thuế dưới 100 triệu đồng nhưng người đó đã có tiền án, tiền sự về tội trốn thuế hoặc các tội danh liên quan đến kinh tế, họ vẫn có thể bị truy tố.

Cách xác định số thuế trốn khi chuyển nhượng đất

Để biết mình có đang vi phạm hình sự hay không, người dân cần hiểu cách tính thuế thu nhập cá nhân (TNCN) trong giao dịch đất đai. Theo hướng dẫn tại Điều 17 của Thông tư 92/2015/TT-BTC, thuế TNCN được tính dựa trên giá chuyển nhượng ghi trên hợp đồng.

Công thức tính: Thuế TNCN = Giá chuyển nhượng x 2%

Số thuế trốn được xác định bằng 2% của phần chênh lệch giữa giá trị thực tế và giá trị ghi trên hợp đồng công chứng. Ví dụ, nếu một mảnh đất bán với giá 10 tỷ đồng nhưng chỉ khai 5 tỷ đồng trên hợp đồng công chứng, số tiền chênh lệch là 5 tỷ đồng. Khi đó, số thuế trốn sẽ là: 5 tỷ x 2% = 100 triệu đồng. Với con số này, người bán đã đủ điều kiện để bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Luật Thuế thu nhập cá nhân.

Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Việc khai man giá đất không chỉ dẫn đến rủi ro bị phạt tù mà còn gây ra nhiều hệ lụy khác như: hợp đồng bị tuyên vô hiệu, gặp khó khăn khi xảy ra tranh chấp hoặc khi cần chứng minh nguồn tiền. Để đảm bảo an toàn pháp lý, người dân nên thực hiện kê khai đúng giá trị giao dịch thực tế. Đây không chỉ là nghĩa vụ công dân mà còn là cách tốt nhất để bảo vệ quyền lợi chính đáng của bản thân trước pháp luật.