Từ ngày 15/11/2021, công tác tiếp công dân tại Việt Nam sẽ có những bước chuyển biến mới khi Thông tư 04/2021/TT-TTCP chính thức có hiệu lực thi hành. Văn bản này thay thế hoàn toàn cho Thông tư 06/2014/TT-TTCP, đặt ra những yêu cầu khắt khe hơn đối với cán bộ tiếp dân cũng như làm rõ quyền lợi, trách nhiệm của người dân khi thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo.

Các trường hợp cán bộ được quyền từ chối tiếp công dân

Một trong những nội dung được quan tâm nhất tại Điều 4 Thông tư 04/2021/TT-TTCP là việc cụ thể hóa các trường hợp từ chối tiếp công dân. Theo đó, người tiếp công dân được quyền từ chối tiếp trong các trường hợp quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 9 Luật Tiếp công dân 2013:

• Người trong tình trạng say do dùng chất kích thích, người mắc bệnh tâm thần hoặc bệnh khác làm mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình.
• Người có hành vi đe dọa, xúc phạm cơ quan, tổ chức, đơn vị, người tiếp công dân, người thi hành công vụ hoặc có hành vi khác vi phạm nội quy nơi tiếp công dân.

Điểm mới đáng chú ý: So với quy định cũ tại Điều 4 Thông tư 06/2014/TT-TTCP, quy định mới yêu cầu người tiếp dân không chỉ giải thích lý do từ chối mà còn phải báo cáo ngay cho người phụ trách tiếp công dân. Điều này giúp tăng cường sự giám sát và đảm bảo việc từ chối tiếp dân là có căn cứ, tránh tình trạng lạm quyền.

Quy trình từ chối đối với vụ việc khiếu nại, tố cáo kéo dài

Đối với các trường hợp khiếu nại, tố cáo đã được giải quyết đúng quy định pháp luật nhưng công dân vẫn cố tình đeo bám, kéo dài, Thông tư 04/2021/TT-TTCP quy định người đứng đầu cơ quan, đơn vị phụ trách tiếp công dân phải ra Thông báo từ chối tiếp công dân theo mẫu mới (Mẫu số 01).

"Trường hợp từ chối tiếp công dân theo quy định tại khoản 3 Điều 9 Luật Tiếp công dân thì người đứng đầu cơ quan, đơn vị phụ trách tiếp công dân ra Thông báo từ chối tiếp công dân."

Mở rộng trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, đơn vị

Một thay đổi mang tính hệ thống khác nằm ở Điều 9 Thông tư 04/2021/TT-TTCP. Nếu như trước đây, Thông tư 06/2014/TT-TTCP chỉ tập trung vào trách nhiệm của Thủ trưởng cơ quan hành chính Nhà nước, thì quy định mới đã mở rộng phạm vi áp dụng cho người đứng đầu của tất cả các cơ quan, đơn vị có trách nhiệm tiếp công dân.

Người đứng đầu không chỉ phải trực tiếp tiếp dân định kỳ hoặc đột xuất mà còn có trách nhiệm kiểm tra, đôn đốc việc xử lý sau tiếp công dân của các bộ phận chuyên môn. Ý kiến chỉ đạo của người đứng đầu phải được lập thành văn bản, ấn định thời gian giải quyết cụ thể và phải thông báo kết quả cho công dân được biết.

Việc ban hành Thông tư 04/2021/TT-TTCP vào ngày 01/10/2021 là một bước đi quan trọng nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, giúp công tác tiếp dân đi vào thực chất, bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân đồng thời giữ vững kỷ cương tại nơi tiếp công dân.