Ngày 12/06/2018, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật An ninh mạng 2018 (số 24/2018/QH14). Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm thiết lập hành lang an toàn trên không gian mạng, bảo vệ an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội. Luật sẽ chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2019.

Dưới đây là tổng hợp 8 điểm nổi bật và đáng chú ý nhất mà mọi cá nhân, tổ chức tham gia môi trường mạng cần nắm vững để đảm bảo quyền lợi và tuân thủ đúng quy định pháp luật.

1. Nghiêm cấm thông tin sai sự thật gây hoang mang dư luận

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất là việc siết chặt quản lý nội dung thông tin. Tại Điều 8 của Luật này, Nhà nước nghiêm cấm tuyệt đối các hành vi sử dụng không gian mạng để:

• Tổ chức, hoạt động, câu kết, xúi giục, mua chuộc, lừa gạt, lôi kéo người chống phá Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
• Xuyên tạc lịch sử, phủ nhận thành tựu cách mạng, phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
• Đăng tải thông tin sai sự thật gây hoang mang trong nhân dân, gây thiệt hại cho hoạt động kinh tế - xã hội.
• Hoạt động mại dâm, tệ nạn xã hội, mua bán người; đăng tải thông tin dâm ô, đồi trụy, tội ác.

Việc lợi dụng hoạt động bảo vệ an ninh mạng để xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân cũng bị coi là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng.

2. Doanh nghiệp nước ngoài phải lưu trữ dữ liệu người dùng tại Việt Nam

Đây là quy định gây nhiều sự chú ý đối với các tập đoàn công nghệ lớn như Facebook, Google. Theo quy định tại khoản 3 Điều 26, các doanh nghiệp trong và ngoài nước cung cấp dịch vụ trên mạng viễn thông, Internet tại Việt Nam có hoạt động thu thập, xử lý dữ liệu về thông tin cá nhân, dữ liệu về mối quan hệ của người sử dụng dịch vụ phải thực hiện:

• Lưu trữ dữ liệu này tại Việt Nam trong thời gian quy định.
• Doanh nghiệp nước ngoài thuộc trường hợp quy định phải đặt chi nhánh hoặc văn phòng đại diện tại Việt Nam.

3. Ngừng cung cấp dịch vụ mạng khi có yêu cầu của cơ quan chức năng

Để kịp thời ngăn chặn các hành vi vi phạm, Luật quy định các doanh nghiệp phải có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ với cơ quan chuyên trách. Cụ thể, doanh nghiệp phải ngừng cung cấp dịch vụ cho các tổ chức, cá nhân đăng tải thông tin vi phạm khi có yêu cầu bằng văn bản từ lực lượng bảo vệ an ninh mạng thuộc Bộ Công an hoặc cơ quan có thẩm quyền của Bộ Thông tin và Truyền thông.

4. Trách nhiệm cung cấp thông tin người dùng phục vụ điều tra

Nhằm phục vụ công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm mạng, các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ có trách nhiệm xác thực thông tin khi người dùng đăng ký tài khoản số. Đặc biệt, doanh nghiệp phải cung cấp thông tin người dùng cho lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng thuộc Bộ Công an khi có yêu cầu bằng văn bản để phục vụ điều tra, xử lý hành vi vi phạm pháp luật về an ninh mạng.

5. Xóa bỏ thông tin vi phạm trong vòng 24 giờ

Tốc độ lan truyền thông tin trên mạng là cực kỳ nhanh, do đó Luật An ninh mạng 2018 quy định thời hạn xử lý rất nghiêm ngặt. Doanh nghiệp phải ngăn chặn việc chia sẻ và xóa bỏ thông tin có nội dung vi phạm chậm nhất là 24 giờ kể từ khi có yêu cầu. Đồng thời, phải lưu nhật ký hệ thống để phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra.

6. Bảo vệ trẻ em trên không gian mạng - Quy định mang tính nhân văn

Lần đầu tiên, quyền của trẻ em trên không gian mạng được quy định rõ nét tại Điều 29. Trẻ em có quyền được bảo vệ, giữ bí mật cá nhân và đời sống riêng tư. Các doanh nghiệp, cơ quan và gia đình có trách nhiệm kiểm soát nội dung, xóa bỏ các thông tin gây nguy hại hoặc xâm hại đến sự phát triển lành mạnh của trẻ em.

7. Nghe lén cuộc đàm thoại là hành vi gián điệp mạng

Tại khoản 1 Điều 17, Luật liệt kê chi tiết các hành vi gián điệp mạng bị nghiêm cấm, bao gồm:

• Chiếm đoạt, làm lộ bí mật nhà nước, bí mật kinh doanh, bí mật cá nhân trên không gian mạng.
• Cố ý nghe, ghi âm, ghi hình trái phép các cuộc đàm thoại.
• Xâm nhập trái phép vào hệ thống thông tin để lấy cắp dữ liệu.

8. Khuyến khích phổ biến kiến thức về an ninh mạng

Nhà nước chủ trương không chỉ dùng biện pháp chế tài mà còn chú trọng vào giáo dục. Các cơ quan Nhà nước được khuyến khích phối hợp với tổ chức, cá nhân để triển khai các chương trình nâng cao nhận thức về an ninh mạng cho cán bộ, công chức và toàn thể nhân dân, giúp mỗi người dân trở thành một "lá chắn" an toàn trên không gian số.

Việc ban hành Luật An ninh mạng 2018 là bước đi tất yếu trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0, giúp bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân và sự an toàn của quốc gia trên bản đồ số thế giới.