Kể từ ngày 01/07/2024, diện mạo của chiếc thẻ tùy thân trên tay mỗi công dân Việt Nam sẽ chính thức bước sang một trang mới. Luật Căn cước 2023 (số 26/2023/QH15) chính thức có hiệu lực, không chỉ đơn thuần là việc thay đổi tên gọi từ "Căn cước công dân" sang "Căn cước", mà còn đi kèm với hàng loạt cải cách mang tính đột phá về công nghệ và quản lý hành chính.

1. Chính thức đổi tên thẻ thành thẻ Căn cước

Một trong những thay đổi dễ nhận thấy nhất chính là việc lược bỏ từ "công dân" trong tên gọi của thẻ. Theo quy định tại Điều 3 Luật Căn cước 2023, thẻ Căn cước là giấy tờ tùy thân chứa đựng thông tin về căn cước của công dân Việt Nam. Việc đổi tên này nhằm đảm bảo tính phổ quát, phù hợp với thông lệ quốc tế và mở rộng đối tượng được cấp thẻ, bao gồm cả những người gốc Việt chưa xác định được quốc tịch.

2. Khai tử 'quê quán' và 'nơi thường trú' trên mặt thẻ

Để tạo thuận lợi tối đa cho người dân trong các giao dịch dân sự, Luật mới đã thay đổi các trường thông tin hiển thị trên mặt thẻ. Cụ thể:

• Thay "Quê quán" bằng "Nơi đăng ký khai sinh".
• Thay "Nơi thường trú" bằng "Nơi cư trú".

Sự thay đổi này giúp giải quyết vướng mắc cho những người không có nơi thường trú nhưng vẫn có nơi ở ổn định (tạm trú), đảm bảo quyền lợi tiếp cận dịch vụ công của mọi tầng lớp nhân dân.

3. Bắt buộc thu thập mống mắt khi làm thẻ

Đây là điểm mới "chấn động" nhất về mặt kỹ thuật. Theo Điều 23 Luật Căn cước 2023 và hướng dẫn tại Nghị định 70/2024/NĐ-CP, khi công dân thực hiện thủ tục cấp thẻ, cơ quan công an sẽ tiến hành thu thập thông tin sinh trắc học về mống mắt bên cạnh vân tay và ảnh khuôn mặt. Mống mắt là đặc điểm nhận dạng duy nhất, không thay đổi theo thời gian, giúp tăng cường khả năng bảo mật và chống làm giả thẻ tuyệt đối.

4. Cấp thẻ Căn cước cho trẻ em dưới 14 tuổi

Khác với Luật Căn cước công dân 2014 chỉ cấp thẻ cho người từ đủ 14 tuổi, Luật mới cho phép trẻ em từ 0 đến dưới 14 tuổi được cấp thẻ Căn cước theo nhu cầu. Việc này mang lại nhiều lợi ích:

• Giảm thiểu giấy tờ (không cần mang theo giấy khai sinh khi đi máy bay, khám chữa bệnh).
• Tích hợp thông tin vào thẻ giúp quản lý y tế, giáo dục hiệu quả hơn.
• Trẻ em dưới 6 tuổi khi cấp thẻ sẽ không phải thu thập thông tin sinh trắc học.

5. Sự xuất hiện của Căn cước điện tử trên VNeID

Luật Căn cước 2023 chính thức hóa khái niệm "Căn cước điện tử". Mỗi công dân sẽ có một căn cước điện tử được tích hợp trên ứng dụng VNeID. Theo Thông tư 17/2024/TT-BCA, căn cước điện tử có giá trị pháp lý tương đương thẻ cứng trong việc thực hiện các giao dịch, thủ tục hành chính, giúp hiện thực hóa mục tiêu Chính phủ số.

6. Giấy chứng nhận căn cước cho người gốc Việt

Đây là quy định mang tính nhân văn sâu sắc, giải quyết quyền lợi cho hàng trăm nghìn người gốc Việt đang sinh sống tại Việt Nam nhưng chưa xác định được quốc tịch. Họ sẽ được cấp "Giấy chứng nhận căn cước" để có thể thực hiện các giao dịch dân sự, đi lại và làm việc hợp pháp trên lãnh thổ Việt Nam.

7. Thẻ CCCD cũ có còn giá trị sử dụng?

Người dân không cần quá lo lắng về việc phải đi đổi thẻ ngay lập tức. Theo quy định chuyển tiếp:

Thẻ Căn cước công dân đã được cấp trước ngày 01/07/2024 vẫn có giá trị sử dụng đến hết thời hạn ghi trên thẻ. Công dân chỉ phải đổi sang thẻ Căn cước mới khi có nhu cầu hoặc khi thẻ cũ hết hạn.

Việc nắm vững các quy định mới của Luật Căn cước 2023 không chỉ giúp người dân bảo vệ quyền lợi cá nhân mà còn góp phần thúc đẩy tiến trình chuyển đổi số quốc gia. Nếu bạn có kế hoạch làm lại giấy tờ tùy thân, hãy lưu ý các mốc thời gian và quy định về thu thập mống mắt để quá trình thực hiện được thuận lợi nhất.