Bộ Tài chính vừa ban hành hướng dẫn mới nhất về việc biên soạn các chỉ tiêu kinh tế cấp xã, tạo bước ngoặt trong việc chuẩn hóa dữ liệu từ cơ sở.

Ngày 14/09/2026, Bộ trưởng Bộ Tài chính đã ký ban hành Quyết định 2545/QĐ-BTC hướng dẫn biên soạn 02 chỉ tiêu tổng hợp cấp xã. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Thống kê 2015 và Luật Thống kê sửa đổi 2025, giúp các địa phương có thước đo chính xác về sự phát triển kinh tế - xã hội.

Hai chỉ tiêu "xương sống" trong đánh giá kinh tế địa phương

Theo quy định tại Điều 1 Quyết định 2545/QĐ-BTC, hai chỉ tiêu then chốt được hướng dẫn biên soạn bao gồm:

• Tổng giá trị sản phẩm trên địa bàn cấp xã: Phản ánh toàn bộ kết quả sản xuất, kinh doanh của các đơn vị thường trú trên địa bàn xã, phường trong một thời kỳ nhất định.
• Thu nhập bình quân đầu người trên địa bàn cấp xã: Chỉ số quan trọng để đánh giá mức sống và hiệu quả của các chính sách an sinh xã hội tại địa phương.

Việc chuẩn hóa cách tính hai chỉ tiêu này giúp loại bỏ sự chồng chéo, sai lệch trong báo cáo giữa các cấp, đồng thời tạo cơ sở dữ liệu tin cậy cho việc xây dựng nông thôn mới và đô thị văn minh.

Trách nhiệm triển khai và ứng dụng công nghệ số

Tại Điều 2 Quyết định 2545/QĐ-BTC, Bộ Tài chính đã phân định rõ vai trò của các cơ quan liên quan. Cục Thống kê đóng vai trò chủ đạo trong việc xây dựng khung phương án điều tra, hướng dẫn chuyên môn và đặc biệt là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào quá trình thu thập dữ liệu.

Ở cấp địa phương, cơ quan thống kê tỉnh, thành phố có trách nhiệm tham mưu cho UBND cùng cấp ban hành phương án điều tra cụ thể, đảm bảo nguồn kinh phí và chỉ đạo sát sao các đơn vị trực thuộc phối hợp thực hiện. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền địa phương và các cơ quan chuyên môn để số liệu phản ánh đúng thực trạng kinh tế.

Xác định đơn vị kinh tế thường trú: Chìa khóa của sự chính xác

Một trong những điểm mới đáng chú ý trong hướng dẫn là cách xác định đơn vị thường trú cấp xã. Đơn vị thường trú được hiểu là các tổ chức, cá nhân có trung tâm lợi ích kinh tế và địa điểm hoạt động xác định trong địa giới hành chính cấp xã từ một năm trở lên. Hướng dẫn phân biệt rõ giữa đơn vị đơn địa điểm và đa địa điểm, đảm bảo giá trị sản phẩm được ghi nhận đúng nơi trực tiếp diễn ra hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Các loại hình đơn vị kinh tế bao gồm từ doanh nghiệp lớn, hợp tác xã đến các cơ sở sản xuất kinh doanh cá thể, tổ chức tôn giáo và hiệp hội. Việc phân loại chi tiết này giúp công tác tổng hợp số liệu không bị bỏ sót, đặc biệt là trong bối cảnh kinh tế số và các mô hình kinh doanh mới đang phát triển mạnh mẽ tại các vùng nông thôn.

Quyết định 2545/QĐ-BTC chính thức có hiệu lực từ ngày 14/09/2026, thay thế các hướng dẫn cũ không còn phù hợp, đánh dấu bước tiến mới trong công tác quản lý nhà nước về thống kê tài chính tại Việt Nam.