Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6776:2018 về Xăng không chì - Yêu cầu kỹ thuật và phương pháp thử quy định các chỉ tiêu chất lượng và phương pháp xác định tương ứng đối với sản phẩm xăng không chì dùng làm nhiên liệu cho động cơ đốt trong tại Việt Nam.

Phạm vi áp dụng và Đối tượng áp dụng

• Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật và phương pháp thử đối với xăng không chì dùng làm nhiên liệu cho động cơ xăng (động cơ đốt trong kiểu carburet hoặc phun nhiên liệu trực tiếp). Tiêu chuẩn không áp dụng cho các loại nhiên liệu dùng cho động cơ hàng không.
• Đối tượng áp dụng: Áp dụng đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân có hoạt động liên quan đến sản xuất, chế biến, nhập khẩu, pha chế, phân phối, kinh doanh và kiểm tra chất lượng xăng không chì tại Việt Nam.

Nội dung cốt lõi từ Điều 1 đến Điều 4

1. Phạm vi áp dụng (Điều 1)

Xác định rõ giới hạn áp dụng của tiêu chuẩn đối với sản phẩm xăng không chì thương phẩm lưu thông trên thị trường. Tiêu chuẩn này thiết lập các ranh giới kỹ thuật để phân biệt xăng không chì dùng cho phương tiện giao thông đường bộ thông thường với các loại nhiên liệu đặc thù khác.

2. Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

Quy định danh mục các tài liệu viện dẫn cần thiết cho việc áp dụng tiêu chuẩn này. Các tài liệu viện dẫn bao gồm các tiêu chuẩn quốc gia (TCVN), tiêu chuẩn quốc tế (ISO) và tiêu chuẩn của Hiệp hội Thử nghiệm và Vật liệu Mỹ (ASTM) liên quan đến phương pháp lấy mẫu và phương pháp thử nghiệm các chỉ tiêu cơ lý, hóa học của xăng không chì. Nguyên tắc áp dụng là sử dụng phiên bản được nêu cụ thể hoặc phiên bản mới nhất (bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung) đối với tài liệu không ghi năm công bố.

3. Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

Làm rõ các khái niệm chuyên ngành được sử dụng trong tiêu chuẩn nhằm đảm bảo tính thống nhất trong cách hiểu và áp dụng thực tế, bao gồm:

• Xăng không chì (Unleaded petrol): Là loại xăng động cơ không được chủ định pha thêm các hợp chất chì và chỉ chứa một lượng chì vết tối đa cho phép theo quy định kỹ thuật của tiêu chuẩn này.
• Các thuật ngữ liên quan đến trị số octan (RON, MON), hàm lượng kim loại, hàm lượng lưu huỳnh, và các phụ gia oxy hóa (oxygenates) pha trộn vào xăng.

4. Yêu cầu kỹ thuật và phương pháp thử (Điều 4)

Đây là nội dung trọng tâm quy định các chỉ tiêu chất lượng bắt buộc đối với xăng không chì, bao gồm:

• Trị số octan nghiên cứu (RON): Quy định mức tối thiểu đối với từng loại phân hạng xăng (ví dụ: RON 92, RON 95) nhằm đảm bảo khả năng chống kích nổ của động cơ trong quá trình vận hành.
• Hàm lượng chì: Giới hạn tối đa cực kỳ nghiêm ngặt để bảo vệ sức khỏe con người, giảm thiểu ô nhiễm môi trường và ngăn ngừa hiện tượng ngộ độc chất xúc tác khí thải của phương tiện.
• Hàm lượng lưu huỳnh: Quy định mức giới hạn tối đa nhằm giảm lượng khí thải SOx gây ô nhiễm không khí và hạn chế tối đa sự ăn mòn các chi tiết kim loại của động cơ.
• Hàm lượng benzen và hydrocacbon thơm (aromatics): Giới hạn tỷ lệ phần trăm thể tích tối đa để kiểm soát độc tính của khí thải và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
• Hàm lượng olefin: Giới hạn tỷ lệ phần trăm thể tích để tránh hiện tượng oxy hóa tự nhiên tạo cặn bám trong hệ thống nạp và buồng đốt của động cơ.
• Hàm lượng oxy (Oxygen): Quy định giới hạn tối đa của tổng hàm lượng oxy từ các hợp chất hữu cơ chứa oxy (như ethanol, methanol, ether) pha trộn vào xăng để đảm bảo hiệu suất cháy tối ưu và tính tương thích của vật liệu hệ thống nhiên liệu.
• Áp suất hơi Reid: Quy định giới hạn theo mùa hoặc theo khu vực địa lý để kiểm soát khả năng bay hơi của xăng, tránh hiện tượng nghẽn hơi trong hệ thống nhiên liệu vào mùa nóng và đảm bảo dễ khởi động vào mùa lạnh.
• Nhiệt độ chưng cất phân đoạn: Các điểm nhiệt độ chưng cất (10%, 50%, 90% thể tích ngưng tụ và điểm sôi cuối) được quy định chặt chẽ để đánh giá tính chất bay hơi toàn diện của nhiên liệu trong các giai đoạn hoạt động của động cơ.
• Độ ăn mòn tấm đồng: Đánh giá mức độ ăn mòn của xăng đối với các chi tiết kim loại bằng đồng và hợp kim đồng trong hệ thống nhiên liệu.
• Thời gian ổn định oxy hóa: Quy định thời gian tối thiểu để đánh giá độ bền hóa học của xăng trong quá trình lưu trữ, vận chuyển, tránh tạo nhựa đường và cặn bẩn.
• Hàm lượng nhựa thực tế: Giới hạn lượng nhựa tồn tại trong xăng để ngăn ngừa hiện tượng kẹt xupáp và bám cặn buồng đốt.
• Ngoại quan: Xăng phải trong, sạch, không có nước tự do và tạp chất cơ học nhìn thấy bằng mắt thường ở nhiệt độ thường.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6776:2018 thay thế cho TCVN 6776:2013. Tiêu chuẩn này có hiệu lực kể từ ngày được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố áp dụng, là căn cứ pháp lý kỹ thuật quan trọng để kiểm soát chất lượng xăng dầu lưu thông trên thị trường Việt Nam.