Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7023:2007 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn ASTM D 4953 - 06) quy định phương pháp xác định áp suất hơi (phương pháp khô) đối với xăng và hỗn hợp xăng-oxygenat. Đây là một trong những tài liệu kỹ thuật cốt lõi phục vụ công tác kiểm tra, đánh giá chất lượng nhiên liệu lưu thông trên thị trường Việt Nam. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung phần mở đầu và các điều khoản đầu tiên (từ Điều 1 đến Điều 4) của tiêu chuẩn này.

Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn (Điều 1)

• Tiêu chuẩn này quy định quy trình kỹ thuật chi tiết để xác định áp suất hơi của xăng và các hỗn hợp xăng-oxygenat. Dải áp suất hơi áp dụng hiệu quả cho phương pháp này dao động từ 35 kPa đến 100 kPa (tương đương từ 5,0 psi đến 15,0 psi).
• Phương pháp này được định danh cụ thể là "phương pháp khô" vì toàn bộ buồng chứa mẫu và buồng chứa hơi của thiết bị thử nghiệm phải được làm khô hoàn toàn trước khi tiến hành phép đo. Điều này khác biệt cơ bản với phương pháp xác định áp suất hơi Reid (phương pháp ướt) có sử dụng nước trong quá trình chuẩn bị thiết bị.
• Tiêu chuẩn áp dụng rộng rãi cho các loại xăng thương phẩm, các cấu tử pha chế xăng và các hỗn hợp xăng có chứa các hợp chất oxygenat dễ bay hơi như ethanol, methanol hoặc các hợp chất ether khác.

Tài liệu viện dẫn liên quan (Điều 2)

• Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, người sử dụng cần viện dẫn và tuân thủ các tiêu chuẩn kỹ thuật liên quan về lấy mẫu và thuật ngữ ngành dầu khí.
• TCVN 6777 (ASTM D 4057): Phương pháp tiêu chuẩn để lấy mẫu thủ công dầu mỏ và sản phẩm dầu mỏ. Việc lấy mẫu đúng kỹ thuật là điều kiện tiên quyết để đảm bảo mẫu thử không bị thất thoát các cấu tử nhẹ trước khi đo.
• ASTM D 4175: Thuật ngữ tiêu chuẩn liên quan đến các sản phẩm dầu mỏ, dầu bôi trơn và nhiên liệu tổng hợp.
• ASTM D 4953: Tiêu chuẩn gốc của Hiệp hội Thử nghiệm và Vật liệu Mỹ (ASTM), là căn cứ đối chiếu trực tiếp và xây dựng nên TCVN 7023:2007.

Tóm tắt phương pháp thử nghiệm (Điều 3)

• Mẫu thử nghiệm sau khi được lấy theo đúng quy trình phải được làm lạnh ngay trong thiết bị làm lạnh chuyên dụng để tránh hiện tượng bay hơi tự nhiên của các cấu tử nhẹ.
• Buồng chứa mẫu (buồng chất lỏng) được nạp đầy mẫu thử đã làm lạnh, sau đó được kết nối nhanh chóng và kín khít với buồng chứa hơi. Buồng chứa hơi này trước đó phải được sấy khô hoàn toàn và gia nhiệt trước trong bể ổn nhiệt.
• Toàn bộ cụm thiết bị sau khi lắp ráp được ngâm ngập trong bể ổn nhiệt duy trì liên tục ở nhiệt độ tiêu chuẩn là 37,8 độ C (tương đương 100 độ F).
• Thiết bị được lắc đều theo định kỳ quy định để thúc đẩy quá trình bay hơi của mẫu đạt đến trạng thái cân bằng pha giữa lỏng và hơi. Áp suất hiển thị trên áp kế gắn kèm được ghi lại chính xác, sau đó tiến hành hiệu chỉnh theo các hệ số kỹ thuật để đưa ra kết quả áp suất hơi khô cuối cùng của mẫu.

Ý nghĩa và ứng dụng thực tiễn của phương pháp (Điều 4)

• Áp suất hơi là một chỉ tiêu vật lý cực kỳ quan trọng đối với các loại nhiên liệu lỏng dễ bay hơi. Chỉ số này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng vận hành của động cơ, bao gồm khả năng khởi động khi thời tiết lạnh, thời gian làm nóng máy và đặc biệt là xu hướng gây ra hiện tượng "khóa hơi" (vapor lock) làm tắc nghẽn đường ống dẫn nhiên liệu khi nhiệt độ môi trường tăng cao.
• Việc kiểm soát chặt chẽ áp suất hơi của xăng giúp các cơ quan quản lý và nhà sản xuất hạn chế tối đa lượng khí thải bay hơi thất thoát ra môi trường trong quá trình vận chuyển, tồn trữ và bơm rót nhiên liệu, góp phần bảo vệ môi trường không khí.
• Phương pháp khô quy định trong TCVN 7023:2007 đặc biệt tối ưu và cho độ chính xác vượt trội đối với các hỗn hợp xăng chứa oxygenat (như xăng sinh học E5, E10). Do các hợp chất oxygenat có tính hút nước rất mạnh, việc sử dụng phương pháp ướt truyền thống có thể làm sai lệch nghiêm trọng kết quả đo do hiện tượng phân tách pha khi tiếp xúc với nước.