Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13509:2022 về Bê tông phun trong công trình hầm giao thông - Yêu cầu kỹ thuật, thi công và nghiệm thu quy định các nguyên tắc kỹ thuật, quy trình công nghệ và tiêu chuẩn đánh giá chất lượng đối với công tác bê tông phun trong xây dựng hầm.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân tham gia vào hoạt động tư vấn thiết kế, thi công, giám sát và nghiệm thu hạng mục bê tông phun thuộc kết cấu chống đỡ trước hoặc kết cấu chống đỡ vĩnh cửu trong các công trình hầm giao thông đường bộ, hầm đường sắt và các công trình hầm ngầm tương tự.

Quy định chung và các điều khoản đầu (Từ Điều 1 đến Điều 4)

• Phạm vi áp dụng: Xác định giới hạn kỹ thuật của tiêu chuẩn đối với các phương pháp phun khô và phun ướt trong điều kiện địa chất hầm giao thông tại Việt Nam.
• Tài liệu viện dẫn: Hệ thống các tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế liên quan về xi măng, cốt liệu, phụ gia hóa học, phụ gia khoáng và nước dùng cho bê tông để đảm bảo tính đồng bộ pháp lý.
• Thuật ngữ và định nghĩa: Làm rõ các khái niệm chuyên ngành như bê tông phun (shotcrete), độ nảy nẩy (rebound), cường độ sớm, phụ gia đông cứng nhanh, và các thông số kỹ thuật đặc thù của công nghệ phun.
• Phân loại bê tông phun: Phân định rõ ràng các cấp độ bền, tính năng cơ lý của bê tông phun dựa trên mục đích sử dụng (chống đỡ tạm thời hay chịu lực lâu dài).

Yêu cầu kỹ thuật và thi công phần tường hầm

• Chuẩn bị bề mặt phun: Yêu cầu làm sạch bụi bẩn, đá rời và xử lý triệt để các vị trí rò rỉ nước trước khi tiến hành phun bê tông lên vách tường hầm.
• Kỹ thuật phun tường: Quy định góc phun của vòi phun phải vuông góc với bề mặt thi công, khoảng cách phun tối ưu để giảm thiểu tỷ lệ hao hụt do bê tông bị bật nảy.
• Kiểm soát chiều dày: Chiều dày lớp bê tông phun tại phần tường phải tuân thủ nghiêm ngặt theo thiết kế, được kiểm tra thông qua các chốt định vị chiều dày.

Yêu cầu kỹ thuật và thi công phần trần hầm

• Đặc thù thi công trên cao: Quy định khắt khe về việc sử dụng phụ gia đông cứng nhanh nhằm đảm bảo bê tông bám dính ngay lập tức vào vòm trần, ngăn ngừa hiện tượng sụt đổ lớp bê tông mới phun.
• Trình tự phun vòm trần: Hướng dẫn phun theo từng lớp mỏng liên tục, hướng phun từ chân vòm lên đỉnh vòm để tạo sự liên kết khối vững chắc.
• An toàn lao động: Yêu cầu bắt buộc về trang thiết bị bảo hộ, hệ thống giàn giáo thi công và kiểm tra an toàn địa chất trần hầm trước khi cho nhân công tiếp cận khu vực phun.

Công tác nghiệm thu và kiểm tra chất lượng

• Kiểm tra cường độ chịu nén: Phương pháp khoan lấy mẫu lõi trực tiếp từ kết cấu hầm hoặc đúc tấm mẫu thử trong cùng điều kiện thi công để thí nghiệm ép mẫu.
• Kiểm tra độ bám dính và chiều dày: Sử dụng phương pháp không phá hủy hoặc khoan tạo lỗ để xác định độ đồng nhất và sự liên kết giữa lớp bê tông phun với đá nền.
• Hồ sơ nghiệm thu: Danh mục các tài liệu, nhật ký thi công, chứng chỉ chất lượng vật liệu đầu vào và kết quả thí nghiệm cơ lý bắt buộc phải hoàn thiện để phục vụ công tác bàn giao.

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13509:2022 có hiệu lực thi hành kể từ ngày ban hành theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, thay thế hoặc bổ sung cho các quy định kỹ thuật trước đây về bê tông phun trong công trình hầm.