Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 3117:2022 về Bê tông - Phương pháp xác định độ co do Bộ Khoa học và Công nghệ công bố, ban hành năm 2022, quy định phương pháp xác định độ co của bê tông nặng trong điều kiện phòng thí nghiệm nhằm đánh giá sự thay đổi thể tích của bê tông dưới tác động của môi trường khô hanh theo thời gian.

Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn (Điều 1)

• Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các loại bê tông nặng được sử dụng trong xây dựng công trình.
• Phương pháp xác định độ co quy định trong tiêu chuẩn này áp dụng cho các mẫu bê tông được chế tạo từ hỗn hợp bê tông có kích thước hạt lớn nhất của cốt liệu không vượt quá 40 mm.
• Độ co của bê tông được xác định thông qua việc đo sự thay đổi kích thước tuyến tính của các mẫu thử hình lăng trụ trong những điều kiện nhiệt độ và độ ẩm được kiểm soát nghiêm ngặt.

Tài liệu viện dẫn quan trọng (Điều 2)

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, cần kết hợp viện dẫn các tiêu chuẩn quốc gia liên quan sau đây:

• TCVN 3105: Quy định về hỗn hợp bê tông nặng và bê tông nặng - Phương pháp lấy mẫu, chế tạo và bảo dưỡng mẫu thử nghiệm.
• Các tiêu chuẩn kỹ thuật khác có liên quan đến việc xác định các chỉ tiêu cơ lý của bê tông và cốt liệu xây dựng.

Thuật ngữ và định nghĩa cốt lõi (Điều 3)

Trong tiêu chuẩn này, thuật ngữ dưới đây được hiểu và áp dụng thống nhất:

• Độ co của bê tông (Concrete shrinkage): Là sự giảm kích thước tuyến tính của mẫu bê tông theo thời gian, xảy ra do quá trình mất nước (co khô) hoặc do các phản ứng hóa lý nội tại trong quá trình đóng rắn của chất kết dính mà không có sự tác động của tải trọng cơ học bên ngoài.

Thiết bị và dụng cụ thử nghiệm bắt buộc (Điều 4)

Để tiến hành xác định độ co của bê tông, phòng thí nghiệm cần được trang bị đầy đủ các thiết bị và dụng cụ chuyên dụng đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật sau:

• Thiết bị đo biến dạng (Thiết bị đo độ co): Sử dụng dụng cụ đo chuyên dụng (như đồng hồ so hoặc cảm biến điện tử) có khả năng đo chính xác sự thay đổi chiều dài của mẫu thử với độ chính xác tối thiểu là 0,001 mm hoặc 0,01 mm tùy theo yêu cầu của phép thử. Thiết bị phải có khung đỡ ổn định bằng vật liệu có hệ số giãn nở nhiệt cực thấp để tránh sai số do nhiệt độ môi trường.
• Khuôn đúc mẫu thử: Sử dụng khuôn kim loại hình lăng trụ có kích thước chuẩn (thường là 100 mm x 100 mm x 400 mm hoặc các kích thước khác phù hợp với cỡ hạt lớn nhất của cốt liệu). Khuôn phải đảm bảo độ cứng, không bị biến dạng khi đúc mẫu và có thiết kế để định vị chính xác các chốt đo ở hai đầu mẫu.
• Chốt đo (Đầu đo): Các chốt kim loại không gỉ được đặt sẵn vào hai đầu của mẫu thử trong quá trình đúc. Chốt đo phải được gắn chắc chắn, đồng trục và nhô ra ngoài một khoảng hợp lý để làm điểm tựa tiếp xúc cho thiết bị đo biến dạng.
• Buồng khí hậu (Buồng thử nghiệm): Phòng hoặc tủ chuyên dụng có khả năng duy trì liên tục nhiệt độ ở mức 27 ± 2 độ C và độ ẩm tương đối ở mức 60 ± 5 % trong suốt thời gian thử nghiệm để đảm bảo tính đồng nhất của môi trường xung quanh mẫu.
• Dụng cụ hỗ trợ khác: Bao gồm bàn rung để đầm chặt bê tông, bay gạt mặt, dầu bôi trơn khuôn không gây ảnh hưởng đến chất lượng bê tông, và các thiết bị cân, đo thông thường khác.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 3117:2022 có hiệu lực áp dụng kể từ ngày được công bố, thay thế hoàn toàn cho tiêu chuẩn cũ TCVN 3117:1993, nhằm chuẩn hóa và nâng cao độ chính xác trong công tác thí nghiệm, kiểm định chất lượng bê tông tại Việt Nam.