Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12714-10:2021 về Giống cây lâm nghiệp - Cây giống các loài cây bản địa - Phần 10: Sa mộc được ban hành năm 2021 nhằm thiết lập các tiêu chuẩn kỹ thuật thống nhất cho việc sản xuất, đánh giá chất lượng và nghiệm thu cây giống Sa mộc phục vụ công tác trồng rừng sản xuất và phòng hộ tại Việt Nam.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

• Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật, phương pháp kiểm tra, vận chuyển và bảo quản đối với cây giống Sa mộc (Cunninghamia lanceolata (Lamb.) Hook.) được nhân giống từ hạt hoặc bằng phương pháp giâm cành.
• Đối tượng áp dụng: Áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực nghiên cứu, sản xuất, kinh doanh, kiểm nghiệm và sử dụng giống cây lâm nghiệp trên phạm vi cả nước.

Yêu cầu kỹ thuật đối với nguồn giống

• Nguồn giống để thu hoạch hạt hoặc cắt cành hom phải là nguồn giống đã được cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền công nhận (như rừng giống, vườn giống, cây trội hoặc lâm phần tuyển chọn).
• Vật liệu nhân giống bao gồm hạt giống và cành hom phải đảm bảo độ thuần chủng, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng và không mang mầm bệnh nguy hại.

Tiêu chuẩn chất lượng cây giống xuất vườn

• Cây giống gieo ươm từ hạt: Tuổi cây giống xuất vườn phải đạt từ 12 đến 18 tháng tuổi. Chiều cao cây tối thiểu đạt từ 35 cm đến 45 cm, đường kính cổ rễ đạt từ 0,4 cm trở lên. Thân cây phải thẳng, hóa gỗ hoàn toàn, không bị cụt ngọn và bộ rễ phát triển tốt.
• Cây giống nhân bản bằng phương pháp giâm cành: Tuổi cây giống xuất vườn đạt từ 8 đến 12 tháng tuổi. Chiều cao cây tối thiểu đạt từ 30 cm trở lên, đường kính cổ rễ đạt từ 0,35 cm trở lên. Cây phải có một ngọn chính rõ ràng, không bị sâu bệnh hại thân lá.
• Chỉ tiêu chất lượng chung: Cây giống phải khỏe mạnh, không bị sâu bệnh, không bị tổn thương cơ học nghiêm trọng. Bầu đất phải nguyên vẹn, không bị vỡ, kích thước bầu đất phải phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật của từng loại cây giống.

Phương pháp kiểm tra chất lượng cây giống

• Phương pháp lấy mẫu: Tiến hành lấy mẫu ngẫu nhiên theo lô cây giống. Tỷ lệ lấy mẫu kiểm tra được thực hiện theo quy định hiện hành để đảm bảo tính đại diện cho toàn bộ lô cây giống.
• Kiểm tra các chỉ tiêu hình thái: Sử dụng thước đo chuyên dụng để xác định chiều cao cây và thước kẹp panme để đo đường kính cổ rễ. Quan sát bằng mắt thường để đánh giá độ hóa gỗ, tình trạng sâu bệnh, độ nguyên vẹn của bầu đất và sự phát triển của bộ rễ.
• Đánh giá kết quả: Lô cây giống được coi là đạt tiêu chuẩn nếu tỷ lệ cây đạt yêu cầu kỹ thuật trong mẫu kiểm tra đạt từ 95% trở lên.

Quy định về ghi nhãn, vận chuyển và bảo quản

• Ghi nhãn: Mỗi lô cây giống khi xuất vườn phải kèm theo nhãn mác hoặc giấy chứng nhận nguồn gốc, ghi rõ các thông tin: tên cơ sở sản xuất, tên loài cây, nguồn gốc giống, phương pháp nhân giống, ngày xuất vườn và số lượng cây.
• Vận chuyển: Cây giống phải được xếp cẩn thận trong phương tiện vận chuyển, tránh làm vỡ bầu đất, dập nát thân lá hoặc gãy ngọn. Cần có biện pháp che chắn nắng, gió trong suốt quá trình vận chuyển.
• Bảo quản: Trường hợp chưa trồng ngay, cây giống phải được tập kết tại nơi râm mát, bằng phẳng, được tưới nước giữ ẩm định kỳ và bảo vệ khỏi sự phá hoại của động vật hoặc sâu bệnh.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12714-10:2021 có hiệu lực áp dụng kể từ ngày được công bố, là căn cứ pháp lý và kỹ thuật quan trọng để quản lý chất lượng giống cây lâm nghiệp Sa mộc trên toàn quốc.