Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13362-4:2021 về Giống cây lâm nghiệp - Cây giống các loài cây ngập mặn - Phần 4: Mắm đen được ban hành năm 2021 nhằm quy định các yêu cầu kỹ thuật và phương pháp kiểm tra chất lượng đối với cây giống Mắm đen phục vụ cho công tác trồng rừng ngập mặn tại Việt Nam.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với cây giống Mắm đen (tên khoa học: Avicennia marina (Forssk.) Vierh.) được nhân giống từ quả (hạt) phục vụ cho mục đích trồng rừng ngập mặn. Đối tượng áp dụng bao gồm các tổ chức, cá nhân có hoạt động liên quan đến sản xuất, kinh doanh, kiểm tra và sử dụng giống cây lâm nghiệp đối với loài Mắm đen trên phạm vi cả nước.

Các quy định kỹ thuật cốt lõi của tiêu chuẩn

Tiêu chuẩn quy định chi tiết các chỉ tiêu chất lượng đối với cây giống Mắm đen xuất vườn gieo ươm, cụ thể như sau:

• Yêu cầu về nguồn giống: Quả giống để gieo ươm phải được thu hái từ rừng giống, vườn giống chuyển hóa hoặc cây trội đã được cơ quan có thẩm quyền công nhận, đảm bảo cây mẹ sinh trưởng tốt, không bị sâu bệnh hại và có đặc tính di truyền ưu việt.
• Tiêu chuẩn cây giống xuất vườn: Cây giống Mắm đen khi xuất vườn phải đạt các chỉ tiêu kỹ thuật bắt buộc bao gồm: tuổi cây giống (thường từ 6 đến 8 tháng tuổi), chiều cao cây (đạt từ 40 cm đến 60 cm trở lên), đường kính cổ rễ (từ 4,0 mm trở lên), số cặp lá (tối thiểu từ 5 đến 6 cặp lá trở lên), thân cây thẳng, đã hóa gỗ tối thiểu 1/3 chiều cao cây, không bị cụt ngọn, không bị sâu bệnh hại nguy hiểm và bộ rễ phát triển tốt, không bị tổn thương.
• Yêu cầu về bầu đất: Bầu đất phải còn nguyên vẹn, không bị vỡ, kích thước bầu đất phải đảm bảo theo quy định để cung cấp đủ dinh dưỡng cho cây phát triển ổn định trước khi đem trồng ngoài thực địa.

Phương pháp kiểm tra và đánh giá chất lượng

• Phương pháp kiểm tra các chỉ tiêu hình thái: Tiến hành đo chiều cao cây bằng thước đo chuyên dụng từ cổ rễ đến đỉnh sinh trưởng; đo đường kính cổ rễ bằng thước kẹp panme tại vị trí sát mặt bầu đất; đếm số cặp lá thật và quan sát trực quan để đánh giá độ hóa gỗ, độ thẳng của thân và tình trạng sâu bệnh hại.
• Phương pháp lấy mẫu kiểm tra: Việc kiểm tra chất lượng lô cây giống được thực hiện theo phương pháp lấy mẫu ngẫu nhiên với tỷ lệ mẫu đại diện theo quy định của tiêu chuẩn lâm nghiệp hiện hành để đảm bảo tính khách quan và chính xác cho toàn bộ lô cây giống.
• Kết luận hợp chuẩn: Lô cây giống được đánh giá là đạt tiêu chuẩn xuất vườn khi tỷ lệ cây đạt yêu cầu kỹ thuật trong mẫu kiểm tra đạt từ 95% trở lên.

Quy định về ghi nhãn, vận chuyển và bảo quản

• Ghi nhãn và hồ sơ kèm theo: Mỗi lô cây giống khi xuất vườn phải có nhãn mác rõ ràng ghi đầy đủ thông tin về tên loài, nguồn gốc lô giống, ngày xuất vườn, số lượng và đơn vị sản xuất. Đồng thời phải kèm theo giấy chứng nhận nguồn gốc giống theo quy định pháp luật hiện hành.
• Vận chuyển và bảo quản: Quá trình bốc xếp và vận chuyển cây giống phải nhẹ nhàng, tránh làm vỡ bầu đất, dập nát thân lá. Cây giống vận chuyển đến hiện trường trồng rừng nếu chưa trồng ngay phải được bảo quản ở nơi râm mát, tưới nước giữ ẩm định kỳ và tránh ánh nắng gay gắt trực tiếp.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13362-4:2021 có hiệu lực kể từ ngày công bố. Các cơ quan quản lý nhà nước về lâm nghiệp, các ban quản lý dự án trồng rừng ngập mặn và các cơ sở sản xuất giống có trách nhiệm áp dụng các chỉ tiêu kỹ thuật nêu trên để quản lý và kiểm soát chất lượng cây giống Mắm đen gieo ươm.