Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12714-4:2019 về Giống cây lâm nghiệp - Cây giống các loài cây bản địa - Phần 4: Sao đen quy định các yêu cầu kỹ thuật chất lượng và phương pháp kiểm tra đối với cây giống Sao đen (Hopea odorata Roxb.) được nhân giống từ hạt hoặc bằng phương pháp vô tính, phục vụ cho mục đích trồng rừng và phát triển lâm nghiệp.

Phạm vi áp dụng và đối tượng áp dụng

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân có hoạt động liên quan đến nghiên cứu, sản xuất, kinh doanh, kiểm nghiệm và sử dụng cây giống Sao đen trên phạm vi toàn quốc. Đối tượng áp dụng trực tiếp là các lô cây giống Sao đen được nuôi dưỡng trong vườn ươm trước khi đem đi trồng rừng.

Quy định chung và tài liệu viện dẫn

• Tài liệu viện dẫn: Tiêu chuẩn này được áp dụng đồng thời và thống nhất với các tiêu chuẩn quốc gia khác về giống cây lâm nghiệp, đặc biệt là các quy định chung về quản lý chất lượng cây giống các loài cây bản địa nhằm đảm bảo tính đồng bộ trong hệ thống tiêu chuẩn quốc gia.
• Thuật ngữ và định nghĩa: Văn bản làm rõ các khái niệm chuyên ngành lâm sinh như cây giống đủ tiêu chuẩn xuất vườn, nguồn giống được công nhận (rừng giống, vườn giống, cây trội), chiều cao vút ngọn, đường kính cổ rễ và các chỉ số đánh giá chất lượng sinh trưởng khác của cây con trong vườn ươm.

Yêu cầu kỹ thuật đối với cây giống Sao đen

Tiêu chuẩn đưa ra các chỉ tiêu chất lượng nghiêm ngặt đối với cây giống Sao đen trước khi xuất vườn để đưa vào trồng rừng thực tế, cụ thể bao gồm:

• Nguồn gốc xuất xứ: Cây giống phải được sản xuất từ nguồn giống đã được cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền về lâm nghiệp công nhận. Hạt giống hoặc vật liệu nhân giống phải có nguồn gốc rõ ràng, hợp pháp.
• Tuổi cây giống: Quy định thời gian nuôi dưỡng tối thiểu trong vườn ươm để cây đạt độ cứng cáp cần thiết, thông thường từ 8 đến 12 tháng tuổi tùy thuộc vào phương thức nhân giống và điều kiện chăm sóc cụ thể.
• Chỉ tiêu sinh trưởng cơ bản:
  • Chiều cao vút ngọn (H): Cây giống phải đạt chiều cao tối thiểu theo quy định (thường từ 30 cm đến 50 cm) để đảm bảo khả năng cạnh tranh ánh sáng và sinh trưởng tốt khi ra thực địa.
  • Đường kính cổ rễ (D): Đạt kích thước tương ứng với chiều cao để đảm bảo cây không bị đổ ngã, thân cây thẳng, cứng cáp và đã hóa gỗ hoàn toàn ở phần gốc.
• Chất lượng hình thái và sức khỏe: Cây giống phải sinh trưởng cân đối, không bị cụt ngọn, không có hai ngọn. Bộ rễ phải phát triển tốt, không bị xoắn rễ nghiêm trọng trong bầu đất. Bầu đất phải còn nguyên vẹn, không bị vỡ hoặc biến dạng. Cây giống hoàn toàn không bị nhiễm các loại sâu bệnh hại nguy hiểm.

Phương pháp kiểm tra và nghiệm thu chất lượng

• Phương pháp lấy mẫu: Hướng dẫn chi tiết cách thức lấy mẫu ngẫu nhiên trong lô cây giống để tiến hành đo đạc, đánh giá các chỉ tiêu về chiều cao, đường kính cổ rễ và tình trạng sâu bệnh hại, đảm bảo tính khách quan và đại diện cho toàn bộ lô cây giống.
• Đánh giá và kết luận: Lô cây giống chỉ được công nhận đạt tiêu chuẩn xuất vườn khi tỷ lệ cây đạt yêu cầu về hình thái, kích thước và sức khỏe vượt qua ngưỡng tỷ lệ phần trăm tối thiểu quy định trong tiêu chuẩn kỹ thuật.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12714-4:2019 có hiệu lực thi hành kể từ ngày công bố. Các cơ sở sản xuất, kinh doanh giống cây lâm nghiệp có trách nhiệm tuân thủ các quy định kỹ thuật này nhằm nâng cao chất lượng rừng trồng Sao đen, góp phần bảo tồn và phát triển bền vững nguồn gen cây lâm nghiệp bản địa quý hiếm tại Việt Nam.