Ngày 30/6/2018, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định 95/2018/NĐ-CP quy định về phát hành, đăng ký, lưu ký, niêm yết và giao dịch công cụ nợ của Chính phủ trên thị trường chứng khoán. Đây là bước đi quan trọng nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Quản lý nợ công 2017, tạo ra một hành lang pháp lý minh bạch và hiện đại cho thị trường trái phiếu Việt Nam.

Kỳ hạn trái phiếu: Từ ngắn hạn đến "siêu dài hạn" 50 năm

Một trong những điểm đáng chú ý nhất tại Điều 14 Nghị định 95/2018/NĐ-CP chính là quy định về kỳ hạn trái phiếu. Theo đó, trái phiếu Chính phủ có các kỳ hạn chuẩn bao gồm: 03 năm, 05 năm, 07 năm, 10 năm, 15 năm, 20 năm, 30 năm và đặc biệt là kỳ hạn lên đến 50 năm.

Việc bổ sung kỳ hạn 50 năm không chỉ giúp Chính phủ đa dạng hóa các công cụ huy động vốn dài hạn cho các dự án hạ tầng trọng điểm mà còn cung cấp một tài sản an toàn tuyệt đối cho các tổ chức tài chính có nhu cầu đầu tư dài hạn như các quỹ bảo hiểm, quỹ hưu trí. Ngoài các kỳ hạn chuẩn này, Bộ trưởng Bộ Tài chính có quyền quyết định các kỳ hạn khác tùy theo nhu cầu của thị trường trong từng thời kỳ.

Mệnh giá và đồng tiền phát hành: Linh hoạt và chuẩn hóa

Về mệnh giá, trái phiếu Chính phủ được quy định thống nhất là 100.000 đồng hoặc là bội số của 100.000 đồng. Quy định này giúp các nhà đầu tư nhỏ lẻ cũng có thể tiếp cận kênh đầu tư an toàn này một cách dễ dàng hơn.

Về đồng tiền phát hành và thanh toán, Nghị định 95/2018/NĐ-CP nêu rõ:

"Đồng tiền phát hành, thanh toán công cụ nợ là đồng Việt Nam. Trường hợp phát hành công cụ nợ tại thị trường trong nước bằng ngoại tệ, đồng tiền phát hành, thanh toán là ngoại tệ tự do chuyển đổi theo quy định của Bộ Tài chính."

Điều này cho thấy sự linh hoạt của Chính phủ trong việc huy động các nguồn lực ngoại tệ nhàn rỗi trong nước để phục vụ phát triển kinh tế.

Hình thức và phương thức phát hành đa dạng

Trái phiếu Chính phủ hiện nay không còn bó hẹp trong các chứng chỉ giấy truyền thống. Theo quy định mới, trái phiếu có thể tồn tại dưới hình thức chứng chỉ, bút toán ghi sổ hoặc dữ liệu điện tử. Sự chuyển đổi sang dữ liệu điện tử là xu hướng tất yếu, giúp việc đăng ký, lưu ký và giao dịch trở nên nhanh chóng, chính xác và giảm thiểu rủi ro thất lạc.

Về phương thức phát hành, có 03 hình thức chính được áp dụng:

• Đấu thầu phát hành: Phương thức phổ biến nhất, đảm bảo tính cạnh tranh và minh bạch về lãi suất.
• Bảo lãnh phát hành: Thông qua các tổ chức tài chính uy tín để đảm bảo đợt phát hành thành công.
• Phát hành riêng lẻ: Dành cho các đối tượng nhà đầu tư cụ thể theo quy định.

Cơ chế thanh toán lãi, gốc: Đảm bảo quyền lợi tối đa

Lãi suất trái phiếu có thể là lãi suất cố định, lãi suất thả nổi hoặc lãi suất chiết khấu, tùy thuộc vào thông báo của Kho bạc Nhà nước tại thời điểm phát hành. Tiền lãi thường được thanh toán định kỳ 06 tháng hoặc 12 tháng một lần, hoặc thanh toán một lần vào ngày đáo hạn.

Đối với tiền gốc, nhà đầu tư sẽ được thanh toán một lần vào ngày đáo hạn. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, chủ thể phát hành có thể thông báo thanh toán trước hạn, tạo sự chủ động trong quản lý nợ công.

Với việc Nghị định 95/2018/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 01/07/2018, thị trường trái phiếu Chính phủ Việt Nam kỳ vọng sẽ có những bước đột phá mới, trở thành kênh dẫn vốn quan trọng và an toàn cho nền kinh tế.