Quy định mới nhất về chuẩn tốc độ mạng 4G, 5G và Internet vệ tinh

Trong kỷ nguyên số hóa và chuyển đổi hạ tầng viễn thông hiện đại, chất lượng truy cập Internet đã trở thành một trong những tiêu chí cốt lõi đánh giá mức độ phát triển hạ tầng của một quốc gia. Để bảo đảm quyền lợi người tiêu dùng cũng như nâng cao chất lượng dịch vụ viễn thông công ích, Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Thông tư 51/2026/TT-BKHCN hướng dẫn chi tiết về việc phổ cập dịch vụ viễn thông và đo tốc độ mạng Internet. Việc ban hành quy định này căn cứ trên khung pháp lý của Luật Viễn thông 2023, đặt ra các ngưỡng chỉ tiêu kỹ thuật bắt buộc mà các nhà mạng phải đáp ứng.

1. Mức tốc độ tối thiểu đối với mạng 4G, 5G và Internet vệ tinh

Theo quy định tại Điều 3 Thông tư 51/2026/TT-BKHCN, các dịch vụ viễn thông công ích khi triển khai đến người dân phải bảo đảm đạt các chỉ tiêu tối thiểu về tốc độ tải xuống (download) và tốc độ tải lên (upload) đối với từng loại công nghệ mạng cụ thể.

1.1. Mạng di động 4G: Tối thiểu 40 Mbit/s tải xuống và 10 Mbit/s tải lên

Cụ thể, đối với công nghệ di động mặt đất 4G thuộc phạm vi phổ cập dịch vụ viễn thông công ích, pháp luật quy định tốc độ trải nghiệm thực tế phải đạt ngưỡng trung bình tối thiểu:

• Tốc độ tải xuống (Download): Đạt tối thiểu 40 Mbit/s.
• Tốc độ tải lên (Upload): Đạt tối thiểu 10 Mbit/s.
• Công cụ đo kiểm: Sử dụng hệ thống đo kiểm i-Speed chính thức do Trung tâm Internet Việt Nam (VNNIC) vận hành.

Quy định này giúp xóa bỏ tình trạng mạng 4G hiển thị biểu tượng kết nối nhưng tốc độ thực tế lại cực kỳ chậm nghẽn, đặc biệt là tại các vùng sâu, vùng xa, hải đảo. Việc áp dụng Thông tư 51/2026/TT-BKHCN đảm bảo tính đồng bộ trong chất lượng dịch vụ trên toàn quốc.

1.2. Mạng di động 5G: Đột phá với tối thiểu 100 Mbit/s tải xuống và 30 Mbit/s tải lên

Được xác định là hạ tầng quan trọng phục vụ kinh tế số và Internet vạn vật (IoT), mạng di động 5G chịu sự quản lý chất lượng khắt khe hơn đáng kể. Theo quy định tại điểm b khoản 2 Điều 3 của Thông tư 51/2026/TT-BKHCN, các trạm 5G thuộc chương trình viễn thông công ích phải đáp ứng:

• Tốc độ tải xuống trung bình: Tối thiểu 100 Mbit/s.
• Tốc độ tải lên trung bình: Tối thiểu 30 Mbit/s.

Bên cạnh yêu cầu về tốc độ, các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ 5G còn phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng dịch vụ di động mặt đất, bảo đảm độ trễ cực thấp và tính ổn định kết nối liên tục theo tinh thần của Luật Viễn thông 2023.

1.3. Internet vệ tinh: Giải pháp phủ sóng vùng khó khăn đạt tối thiểu 40/10 Mbit/s

Nhằm đưa Internet đến các khu vực địa hình bị chia cắt, hộ dân sống đơn lẻ hoặc các hải đảo xa xôi nơi khó triển khai cáp quang và trạm BTS mặt đất, dịch vụ Internet băng rộng cố định vệ tinh (bao gồm vệ tinh quỹ đạo tầm thấp LEO, vệ tinh địa tĩnh GEO...) được đưa vào danh mục phổ cập. Theo điểm a khoản 4 Điều 3 Thông tư 51/2026/TT-BKHCN, dịch vụ Internet vệ tinh phải đáp ứng chuẩn:

• Tốc độ tải xuống trung bình: Tối thiểu 40 Mbit/s.
• Tốc độ tải lên trung bình: Tối thiểu 10 Mbit/s.
• Yêu cầu cam kết: Bảo đảm đúng cam kết chất lượng dịch vụ theo hợp đồng cung cấp dịch vụ viễn thông vệ tinh.

2. Phương pháp đo kiểm và xác định kết quả tốc độ Internet chuẩn pháp lý

Để đánh giá chính xác và công bằng xem mạng viễn thông có đạt tiêu chuẩn hay không, quy trình đo kiểm được quy định khắt khoa và khoa học tại Điều 6 Thông tư 51/2026/TT-BKHCN.

2.1. Sử dụng hệ thống công cụ đo VNNIC Internet Speed và i-Speed

Mọi kết quả đo kiểm phục vụ đánh giá chất lượng phổ cập viễn thông công ích đều phải thông qua Hệ thống đo tốc độ truy nhập Internet Việt Nam (VNNIC Internet Speed). Các nền tảng công cụ được công nhận bao gồm:

• Ứng dụng i-Speed by VNNIC trên hệ điều hành Android và iOS.
• Cổng thông tin đo kiểm chính thức tại các địa chỉ web: speedtest.vn và i-speed.vn.

2.2. Quy trình đo 05 lần tại mỗi vị trí khảo sát

Đối với dịch vụ di động mặt đất (4G, 5G) và Internet cố định vệ tinh, việc xác định tốc độ tuyệt đối không dựa trên một lần bấm đo ngẫu nhiên. Quy trình đo tiêu chuẩn tại mỗi điểm đánh giá theo Thông tư 51/2026/TT-BKHCN bao gồm các bước:

1. Thực hiện tổng cộng 05 mẫu đo tại vị trí khảo sát (kết hợp cả môi trường trong nhà và ngoài trời).
2. Khoảng cách thời gian giữa các lần đo kế tiếp nhau là tối thiểu 30 giây.
3. Ghi nhận đầy đủ hai thông số: Tốc độ tải xuống (Mbit/s) và Tốc độ tải lên (Mbit/s).
4. Kết quả chính thức: Giá trị tốc độ được công nhận tại vị trí đo là giá trị trung bình cộng của 05 mẫu đo thành công.

3. Quy trình xử lý và biện pháp khắc phục khi tốc độ mạng không đạt chuẩn

Trường hợp kết quả đo kiểm thực tế cho thấy tốc độ mạng không đạt ngưỡng tối thiểu quy định, pháp luật quy định lộ trình xử lý rõ ràng nhằm bảo vệ quyền lợi người dùng và trách nhiệm của nhà mạng.

3.1. Thời điểm đo kiểm và cơ chế đo lại

Việc đo kiểm đánh giá chất lượng được thực hiện sau ít nhất 15 ngày kể từ thời điểm doanh nghiệp chính thức đưa dịch vụ viễn thông vào cung cấp tại khu vực khảo sát. Nếu kết quả trung bình của 05 mẫu đo không đáp ứng tiêu chuẩn (ví dụ 4G dưới 40 Mbit/s hoặc 5G dưới 100 Mbit/s) theo quy định tại Thông tư 51/2026/TT-BKHCN:

• Doanh nghiệp viễn thông được phép tiến hành tối ưu hóa hạ tầng, kỹ thuật, điều chỉnh hướng ăng-ten hoặc bổ sung băng thông trong thời hạn quy định.
• Sau khi tối ưu, cơ quan chức năng hoặc đơn vị kiểm định độc lập sẽ tiến hành quy trình đo lại 05 mẫu theo đúng phương pháp tiêu chuẩn.

3.2. Trách nhiệm của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông

Nếu sau quá trình đo lại mà chất lượng dịch vụ vẫn không đạt chuẩn quy định tại Thông tư 51/2026/TT-BKHCN, doanh nghiệp viễn thông sẽ bị xem xét không nghiệm thu hoàn thành chỉ tiêu viễn thông công ích, đồng thời chịu các hình thức xử lý vi phạm quy định về quản lý chất lượng dịch vụ theo quy định tại Luật Viễn thông 2023.

Việc ban hành các chỉ tiêu tốc độ tối thiểu cùng quy trình đo kiểm minh bạch bằng công cụ i-Speed là bước tiến quan trọng, giúp đảm bảo mọi người dân dù ở khu vực đô thị hay vùng sâu vùng xa đều được hưởng dịch vụ Internet chất lượng cao, thúc đẩy công bằng trong tiếp cận hạ tầng số quốc gia.