Tại Phiên họp thứ 14 của Ban Chỉ đạo Nhà nước các công trình, dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm ngành giao thông vận tải diễn ra vào ngày 17/9/2024, một vấn đề nóng hổi đã được đưa ra thảo luận: Những vướng mắc về chỉ tiêu sử dụng đất giao thông đang kìm hãm tiến độ tại nhiều địa phương. Ngay sau đó, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã có những phản hồi chính thức nhằm tháo gỡ "điểm nghẽn" này.

Luật Đất đai 2024 "cởi trói" chỉ tiêu đất giao thông

Theo tinh thần mới của Luật Đất đai 2024, cơ chế quản lý đất đai đã có những bước chuyển mình mạnh mẽ theo hướng phân cấp, phân quyền. Cụ thể, căn cứ quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 243 của luật này (về sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quy hoạch), hệ thống chỉ tiêu quy hoạch sử dụng đất quốc gia hiện nay sẽ không còn điều tiết chỉ tiêu sử dụng đất giao thông.

Điều này đồng nghĩa với việc các địa phương sẽ có dư địa lớn hơn trong việc chủ động sắp xếp quỹ đất cho các công trình hạ tầng mà không phải chờ đợi sự phân bổ cứng nhắc từ cấp Trung ương như trước đây.

Quyền tự quyết của địa phương trong quy hoạch tỉnh

Một trong những điểm mấu chốt giúp các tỉnh, thành phố tự tin triển khai dự án là quy định chuyển tiếp tại khoan 2 Điều 253 Luật Đất đai 2024:

"Đối với địa phương đã được phê duyệt quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021 - 2030 theo quy định của pháp luật về quy hoạch trước ngày Luật này có hiệu lực thi hành thì được tiếp tục sử dụng phương án phân bổ và khoanh vùng đất đai trong quy hoạch tỉnh để thực hiện công tác quản lý đất đai cho đến hết kỳ quy hoạch."

Như vậy, kể từ ngày 01/8/2024, UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương hoàn toàn có quyền căn cứ vào phương án phân bổ và khoanh vùng đất đai trong Quy hoạch tỉnh, Kế hoạch thực hiện Quy hoạch tỉnh để triển khai các dự án giao thông. Các địa phương không còn bị ràng buộc bởi các chỉ tiêu cũ tại Quyết định số 326/QĐ-TTg và Quyết định số 227/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ đối với loại đất này.

Những lưu ý khẩn cấp cho các tỉnh, thành phố

Dù quyền tự quyết đã mở rộng, nhưng Bộ Tài nguyên và Môi trường cũng đưa ra những khuyến cáo quan trọng để đảm bảo tính thượng tôn pháp luật và sự đồng bộ trong quản lý:

• Khẩn trương lập kế hoạch: Đối với các địa phương chưa có Kế hoạch thực hiện Quy hoạch tỉnh, cần nhanh chóng hoàn thiện và trình cấp có thẩm quyền phê duyệt.
• Rà soát quy hoạch cấp huyện: Cần xem xét điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất cấp huyện nếu phát hiện sự không phù hợp với quy hoạch tỉnh đã được phê duyệt.
• Tính chủ động: Địa phương cần bám sát thực tiễn phát triển để tối ưu hóa nguồn lực đất đai cho giao thông, tạo đà cho tăng trưởng kinh tế.

Hướng dẫn này được cụ thể hóa tại Công văn 6365/BTNMT-QHPTTNĐ ban hành ngày 19/9/2024, được kỳ vọng sẽ là "chìa khóa" tháo gỡ những vướng mắc kéo dài, giúp các dự án giao thông trọng điểm sớm về đích.