Chế phẩm diệt côn trùng, diệt khuẩn là nhóm hàng hóa tiềm ẩn rủi ro độc hại cao đối với sức khỏe con người và môi trường xung quanh. Do đó, việc lưu thông hay mua bán các sản phẩm đã quá hạn sử dụng không chỉ gây nguy hiểm cho người dùng mà còn khiến tổ chức, cá nhân kinh doanh đối mặt với mức phạt tiền lên tới 80 triệu đồng cùng hàng loạt chế tài đình chỉ hoạt động khắt khe.

Trong hoạt động kinh doanh thương mại và bán lẻ, các sản phẩm diệt muỗi, diệt gián, thuốc diệt côn trùng hay dung dịch diệt khuẩn y tế - gia dụng là những mặt hàng rất phổ biến. Tuy nhiên, khi quá hạn sử dụng, các hoạt chất hóa học có thể bị biến tính sinh ra độc tố nguy hiểm hoặc làm mất hoàn toàn hiệu quả diệt khuẩn. Nhằm siết chặt quản lý, Chính phủ đã ban hành Nghị định 275/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hóa chất và vật liệu nổ công nghiệp, trong đó đặt ra chế tài nghiêm minh cho hành vi mua bán chế phẩm hết đát.

Mua bán chế phẩm diệt côn trùng, diệt khuẩn hết hạn sử dụng bị phạt bao nhiêu tiền?

Theo quy định tại khoản 2 Điều 46 Nghị định 275/2026/NĐ-CP kết hợp cùng khoản 2 Điều 4 Nghị định 275/2026/NĐ-CP, mức phạt tiền được phân định cụ thể dựa trên tổng khối lượng thành phẩm vi phạm và chủ thể thực hiện hành vi.

Cá nhân có hành vi mua bán chế phẩm diệt côn trùng, diệt khuẩn đã quá hạn sử dụng sẽ bị áp dụng khung tiền phạt từ 01 triệu đồng đến 40 triệu đồng theo các bậc khối lượng sau:

Mức phạt đối với doanh nghiệp và hộ kinh doanh có gì khác biệt?

Một điểm pháp lý rất đáng lưu ý là sự phân hóa trách nhiệm giữa các loại hình chủ thể kinh doanh. Cụ thể:

Doanh nghiệp và tổ chức kinh tế bị phạt gấp đôi

Căn cứ khoản 2 Điều 4 Nghị định 275/2026/NĐ-CP, mức phạt tiền đối với tổ chức bằng 02 lần mức phạt tiền đối với cá nhân có cùng hành vi vi phạm. Do vậy, khung phạt áp dụng cho tổ chức dao động từ 02 triệu đồng đến tối đa 80 triệu đồng:

• Dưới 05 kg (lít): Phạt tiền từ 02 - 04 triệu đồng;
• Từ 05 đến dưới 20 kg (lít): Phạt tiền từ 04 - 06 triệu đồng;
• Từ 20 đến dưới 100 kg (lít): Phạt tiền từ 06 - 10 triệu đồng;
• Từ 100 đến dưới 300 kg (lít): Phạt tiền từ 10 - 20 triệu đồng;
• Từ 300 đến dưới 500 kg (lít): Phạt tiền từ 20 - 40 triệu đồng;
• Từ 500 đến dưới 1.000 kg (lít): Phạt tiền từ 40 - 60 triệu đồng;
• Từ 1.000 kg (lít) trở lên: Phạt tiền từ 60 - 80 triệu đồng.

Các đối tượng được xác định là tổ chức theo khoản 3 Điều 2 Nghị định 275/2026/NĐ-CP bao gồm: doanh nghiệp thành lập theo Luật Doanh nghiệp (công ty TNHH, công ty cổ phần, doanh nghiệp tư nhân, công ty hợp danh); chi nhánh, văn phòng đại diện của doanh nghiệp; hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã; tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài; đơn vị sự nghiệp và cơ quan nhà nước thực hiện hành vi vi phạm ngoài nhiệm vụ quản lý được giao.

Hộ kinh doanh bị áp dụng mức phạt như cá nhân

Nhiều chủ cửa hàng bách hóa, đại lý bán lẻ thường băn khoăn liệu hộ kinh doanh cá thể có bị phạt nặng như doanh nghiệp hay không. Về vấn đề này, khoản 4 Điều 2 Nghị định 275/2026/NĐ-CP đã nêu rõ: Hộ gia đình, hộ kinh doanh, cộng đồng dân cư có hành vi vi phạm quy định tại Nghị định này sẽ bị xử phạt như đối với cá nhân vi phạm. Điều này đồng nghĩa mức phạt đối với hộ kinh doanh chỉ từ 01 triệu đồng đến 40 triệu đồng tùy theo lượng hàng quá hạn.

Có bị đình chỉ hoạt động và buộc tiêu hủy toàn bộ lô hàng hết đát?

Không chỉ dừng lại ở việc bị phạt tiền, hành vi tàng trữ, phân phối chế phẩm diệt côn trùng, diệt khuẩn hết hạn sử dụng còn phải gánh chịu các chế tài bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả hết sức nghiêm khắc nhằm triệt tiêu nguy cơ cho xã hội:

Đình chỉ hoạt động mua bán chế phẩm từ 03 đến 06 tháng

Theo quy định xử phạt bổ sung, đối với các trường hợp mua bán hàng quá hạn với khối lượng lớn, chủ cơ sở kinh doanh có thể bị đình chỉ hoạt động mua bán chế phẩm diệt côn trùng, diệt khuẩn trong thời hạn từ 03 tháng đến 06 tháng. Việc bị rút quyền bán hàng trong nửa năm sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín thương hiệu và chuỗi cung ứng của doanh nghiệp.

Buộc thu hồi và tiêu hủy toàn bộ chế phẩm hết hạn

Về biện pháp khắc phục hậu quả, cơ quan có thẩm quyền sẽ áp dụng biện pháp buộc thu hồi và buộc tiêu hủy toàn bộ số lượng chế phẩm diệt côn trùng, diệt khuẩn hết hạn sử dụng đang lưu thông hoặc tồn kho. Toàn bộ chi phí cho quá trình thu gom, vận chuyển và tiêu hủy theo quy trình an toàn hóa chất do chính cá nhân, tổ chức vi phạm tự chịu trách nhiệm chi trả.

Thời điểm có hiệu lực và khuyến cáo cho cơ sở kinh doanh

Các quy định xử phạt nêu trên theo Nghị định 275/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 25 tháng 8 năm 2026. Các cơ sở kinh doanh, siêu thị, đại lý phân phối cần chủ động:

• Thường xuyên rà soát date, hạn sử dụng ghi trên nhãn chai, bao bì sản phẩm định kỳ hàng tháng;
• Thiết lập khu vực lưu trữ riêng biệt để cách ly sản phẩm cận hạn, hết hạn trước khi liên hệ nhà sản xuất thu hồi hoặc làm thủ tục tiêu hủy an toàn;
• Tuyệt đối không tìm cách bóc nhãn, dán đè tem mác hoặc hạ giá xả kho đối với các chế phẩm đã quá hạn để tránh các chế tài pháp lý nặng nề.