Trong nỗ lực tăng cường quản lý nhà nước đối với mặt hàng nhạy cảm và có hại cho sức khỏe, Bộ Công Thương đã chính thức ban hành những quy định mới nhất liên quan đến hoạt động thương mại quốc tế đối với thuốc lá. Theo đó, kể từ đầu năm 2014, thị trường thuốc lá nhập khẩu sẽ có những thay đổi mang tính bước ngoặt về cả chủ thể thực hiện lẫn điều kiện lưu thông.

Cơ chế thương mại Nhà nước: VINATABA giữ vai trò chủ chốt

Căn cứ theo quy định tại Thông tư 37/2013/TT-BCT được ban hành ngày 30/12/2013, một trong những điểm đáng chú ý nhất là việc chỉ định thương nhân nhập khẩu. Cụ thể:

Kể từ ngày 20/02/2014, chỉ Tổng công ty Thuốc lá Việt Nam (VINATABA) mới được phép nhập khẩu thuốc lá điếu và xì gà theo cơ chế thương mại Nhà nước.

Đây là một quyết định quan trọng nhằm tập trung đầu mối quản lý, kiểm soát chặt chẽ lượng hàng hóa nhập khẩu vào thị trường nội địa. Tuy nhiên, cơ chế này không phải là vĩnh viễn. Sau 03 năm thực hiện, Bộ Công Thương sẽ chủ trì đánh giá hiệu quả và xem xét việc chỉ định lại thương nhân nhập khẩu, đảm bảo phù hợp với tình hình thực tế và các cam kết quốc tế của Việt Nam.

Hàng loạt điều kiện "thép" đối với thuốc lá, xì gà nhập khẩu

Không chỉ giới hạn về đơn vị nhập khẩu, pháp luật hiện hành còn đặt ra những rào cản kỹ thuật và pháp lý nghiêm ngặt để đảm bảo chất lượng sản phẩm và bảo vệ người tiêu dùng theo tinh thần của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá 2012.

1. Đăng ký bảo hộ nhãn hiệu và dán tem bắt buộc

Mọi sản phẩm thuốc lá điếu và xì gà khi nhập khẩu và muốn lưu thông hợp pháp trên thị trường Việt Nam bắt buộc phải được đăng ký bảo hộ quyền sử dụng nhãn hiệu hàng hóa. Điều này giúp ngăn chặn tình trạng hàng giả, hàng nhái kém chất lượng tràn lan. Đồng thời, sản phẩm phải được dán tem thuốc lá nhập khẩu theo đúng quy định của Bộ Tài chính trước khi đưa ra thị trường.

2. Cảnh báo sức khỏe và quy chuẩn kỹ thuật

Việc in cảnh báo sức khỏe trên bao bì không còn là khuyến khích mà là yêu cầu bắt buộc. Các nhãn hàng phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định về ghi nhãn hàng hóa và ghi nhãn sản phẩm thuốc lá. Đặc biệt, sản phẩm phải công bố hợp chuẩn, hợp quy hoặc công bố phù hợp quy định an toàn thực phẩm.

Cơ quan chức năng sẽ tiến hành kiểm tra định kỳ và đột xuất về chất lượng vệ sinh an toàn, đặc biệt là hàm lượng các chất độc hại như Tar và Nicotine. Các tiêu chuẩn này được áp dụng tương đương như đối với các sản phẩm thuốc lá sản xuất trong nước, tạo sự công bằng và minh bạch trong kinh doanh.

Quy trình kiểm soát đối với nhãn hiệu mới

Đối với những nhãn hiệu thuốc lá điếu hoặc xì gà lần đầu tiên xuất hiện tại thị trường Việt Nam, quy trình kiểm soát còn khắt khe hơn. Trước khi tiến hành các thủ tục thông quan, thương nhân phải gửi mẫu sản phẩm đến các cơ quan, tổ chức có chức năng phân tích, kiểm nghiệm được Nhà nước chỉ định. Chỉ khi kết quả phân tích mẫu đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về quy chuẩn, tiêu chuẩn an toàn thực phẩm thì mới được phép nhập khẩu chính thức.

Chế độ báo cáo nghiêm ngặt của VINATABA

Với vai trò là đơn vị duy nhất được chỉ định, VINATABA gánh vác trách nhiệm báo cáo chi tiết về tình hình xuất nhập khẩu. Cụ thể, trong 15 ngày đầu của quý kế tiếp và trước ngày 15/10 hàng năm, đơn vị phải gửi báo cáo bằng văn bản đến Cục Xuất nhập khẩu - Bộ Công Thương. Nội dung báo cáo bao gồm:

• Tình hình nhập khẩu thực tế của quý trước đó.
• Dự kiến kế hoạch nhập khẩu trong thời gian tới.
• Tổng kết tình hình nhập khẩu của 03 quý và dự kiến kế hoạch cho năm tiếp theo.

Những quy định tại Thông tư 37/2013/TT-BCT chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 20/02/2014, đánh dấu một bước tiến mới trong việc kiểm soát mặt hàng thuốc lá tại Việt Nam.