Trong kỷ nguyên số đang phát triển mạnh mẽ tại Việt Nam vào những năm 2014, việc sử dụng các dịch vụ trực tuyến từ mạng xã hội, email đến ngân hàng điện tử đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống. Tuy nhiên, đi kèm với sự tiện lợi là những rủi ro tiềm ẩn về an ninh mạng. Câu hỏi đặt ra là khi xảy ra sự cố lộ thông tin hoặc mất quyền kiểm soát tài khoản, pháp luật quy định trách nhiệm của cá nhân như thế nào?

Cá nhân cần nâng cao ý thức tự bảo vệ thông tin tài khoản trong các giao dịch trực tuyến (ảnh minh họa)

Trách nhiệm tự bảo vệ thông tin theo quy định pháp luật

Theo quy định tại Luật Giao dịch điện tử 2005, cá nhân khi tham gia vào các giao dịch điện tử có nghĩa vụ bảo mật thông tin chữ ký số và các công cụ xác thực liên quan. Cụ thể, việc bảo vệ mật khẩu và thông tin tài khoản không chỉ là quyền lợi để bảo vệ tài sản cá nhân mà còn là nghĩa vụ để đảm bảo an toàn chung cho hệ thống thông tin quốc gia.

Tại Nghị định 72/2013/NĐ-CP về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng, pháp luật đã nêu rõ trách nhiệm của người sử dụng dịch vụ. Người dùng phải chịu trách nhiệm về nội dung thông tin do mình lưu trữ, truyền đưa trên mạng và có nghĩa vụ phối hợp với cơ quan nhà nước để xử lý các hành vi vi phạm.

"Người sử dụng dịch vụ Internet có trách nhiệm bảo mật mật khẩu, khóa mật mã và thông tin cá nhân của mình; trường hợp bị mất hoặc lộ mật khẩu, khóa mật mã, người sử dụng phải thông báo ngay cho doanh nghiệp cung cấp dịch vụ để kịp thời xử lý."

Hệ quả pháp lý khi lơ là bảo mật

Nhiều người dùng vẫn còn tâm lý chủ quan khi đặt mật khẩu dễ đoán hoặc chia sẻ thông tin tài khoản cho người khác. Điều này không chỉ dẫn đến nguy cơ mất tiền trong tài khoản ngân hàng mà còn có thể khiến cá nhân bị lợi dụng danh tính để thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật như lừa đảo, bôi nhọ danh dự người khác hoặc phát tán thông tin độc hại.

Sử dụng thiết bị di động để truy cập tài khoản cần đặc biệt lưu ý các biện pháp xác thực (ảnh minh họa)

Trong trường hợp cá nhân để lộ mật khẩu do lỗi vô ý hoặc chủ quan, nếu phát sinh thiệt hại cho bên thứ ba hoặc gây ảnh hưởng đến an ninh mạng, cá nhân đó có thể phải chịu trách nhiệm bồi thường dân sự hoặc bị xử phạt hành chính tùy theo mức độ vi phạm. Đặc biệt, nếu tài khoản bị chiếm đoạt để thực hiện hành vi phạm tội, chủ tài khoản sẽ gặp rất nhiều khó khăn trong việc chứng minh sự ngoại phạm nếu không có bằng chứng về việc đã thực hiện các biện pháp bảo mật cần thiết.

Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý và bảo mật

Để tự bảo vệ mình trước các nguy cơ trên không gian mạng, người dùng cần thực hiện nghiêm túc các biện pháp sau:

• Thiết lập mật khẩu mạnh: Sử dụng kết hợp chữ hoa, chữ thường, số và ký tự đặc biệt. Tuyệt đối không dùng ngày sinh hay số điện thoại làm mật khẩu.
• Thay đổi mật khẩu định kỳ: Nên thay đổi mật khẩu ít nhất 3-6 tháng một lần hoặc ngay khi có nghi ngờ bị lộ.
• Không chia sẻ thông tin: Tuyệt đối không cung cấp mật khẩu, mã OTP cho bất kỳ ai, kể cả người tự xưng là nhân viên ngân hàng hay cơ quan chức năng.
• Thông báo kịp thời: Ngay khi phát hiện tài khoản bị xâm nhập, cần liên hệ ngay với nhà cung cấp dịch vụ để khóa tài khoản và trình báo cơ quan công an nếu có dấu hiệu tội phạm.

Việc tuân thủ các quy định về bảo mật không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi cá nhân mà còn góp phần xây dựng một môi trường Internet an toàn, lành mạnh tại Việt Nam.