Trước diễn biến phức tạp của dịch bệnh sốt xuất huyết do vi rút Ebola trên thế giới, ngày 08/08/2014, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Xuyên đã thay mặt Bộ trưởng ký ban hành Quyết định 2968/QĐ-BYT. Văn bản này đưa ra những hướng dẫn chuyên môn quan trọng nhằm giúp các cơ sở y tế chủ động trong việc phát hiện, cách ly và điều trị bệnh nhân, giảm thiểu tối đa nguy cơ tử vong và lây nhiễm cộng đồng.

Nhận diện triệu chứng và đối tượng nguy cơ cao

Theo nội dung tại Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh do vi rút Ebola ban hành kèm theo Điều 1 Quyết định 2968/QĐ-BYT, thời gian ủ bệnh của Ebola trung bình từ 2 đến 21 ngày. Đây là căn bệnh nhiễm trùng nặng với tỷ lệ tử vong có thể lên tới 90%.

Các triệu chứng lâm sàng điển hình:

• Sốt cấp tính, đau đầu dữ dội và đau mỏi cơ khớp.
• Rối loạn tiêu hóa: Nôn, buồn nôn, tiêu chảy và đau bụng.
• Biểu hiện ngoài da: Viêm kết mạc, phát ban dát sẩn có ranh giới rõ.
• Triệu chứng xuất huyết: Chảy máu chân răng, ho ra máu, đi ngoài phân đen, chảy máu nơi tiêm truyền hoặc chảy máu âm đạo.

Nhóm đối tượng có nguy cơ mắc bệnh cao nhất:

Bộ Y tế xác định các nhóm đối tượng cần đặc biệt lưu tâm bao gồm: Người sống hoặc làm việc trong rừng có tiếp xúc với động vật hoang dã (khỉ, dơi ăn quả, linh dương...); thành viên gia đình tiếp xúc gần với người bệnh; nhân viên y tế trực tiếp chăm sóc bệnh nhân và nhân viên lễ tang tiếp xúc với thi thể người nhiễm bệnh.

Nguyên tắc điều trị và phác đồ hỗ trợ

Hiện nay, y học vẫn chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho vi rút Ebola. Do đó, nguyên tắc cốt lõi được quy định là điều trị hỗ trợ và cách ly tuyệt đối. Các ca bệnh nghi ngờ phải được khám tại bệnh viện, lấy mẫu xét nghiệm PCR để khẳng định.

"Không có điều trị đặc hiệu, chủ yếu là điều trị hỗ trợ. Các ca bệnh nghi ngờ đều phải được khám tại bệnh viện, cách ly và lấy mẫu bệnh phẩm gửi làm xét nghiệm đặc hiệu để chẩn đoán bệnh. Các ca bệnh xác định cần phải nhập viện điều trị và cách ly hoàn toàn."

Phác đồ điều trị tập trung vào việc hạ sốt (dùng Paracetamol, tuyệt đối tránh các thuốc nhóm NSAIDs như Ibuprofen vì làm nặng thêm tình trạng xuất huyết), bù dịch bằng Oresol, truyền máu nếu có dấu hiệu chảy máu cấp và hỗ trợ hồi sức tích cực đối với các trường hợp sốc hoặc suy đa tạng.

Biện pháp phòng ngừa lây nhiễm nghiêm ngặt

Để bảo vệ cộng đồng và nhân viên y tế, Bộ Y tế yêu cầu thực hiện nghiêm ngặt các biện pháp kiểm soát nhiễm khuẩn theo Thông tư 48/2010/TT-BYT:

• Đối với người dân: Hạn chế tiếp xúc với người nghi nhiễm; thường xuyên rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn; sử dụng thuốc sát khuẩn đường mũi họng.
• Đối với người tiếp xúc gần: Phải được lập danh sách và theo dõi sức khỏe chặt chẽ trong vòng 21 ngày kể từ lần tiếp xúc cuối cùng.
• Tại cơ sở y tế: Thực hiện phân luồng khám bệnh, trang bị đầy đủ bảo hộ cá nhân (khẩu trang N95, kính bảo hộ, găng tay, quần áo phòng dịch) cho cán bộ y tế.
• Xử lý tử thi: Phải tuân thủ nghiêm ngặt Thông tư 02/2009/TT-BYT để tránh phát tán mầm bệnh ra môi trường.

Quyết định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 08/08/2014. Việc tuân thủ các hướng dẫn chuyên môn này là chìa khóa quan trọng để Việt Nam chủ động ứng phó với hiểm họa từ dịch bệnh Ebola.