Vấn đề thu chi đầu năm học hoặc sau các kỳ nghỉ dài luôn là đề tài nóng hổi, gây nhiều tranh cãi trong dư luận. Đặc biệt, trong bối cảnh tháng 5/2020, khi học sinh cả nước vừa quay trở lại trường học sau đợt nghỉ dài phòng chống dịch bệnh, áp lực kinh tế đè nặng lên nhiều gia đình khiến các khoản đóng góp tại trường học càng trở nên nhạy cảm. Để bảo vệ quyền lợi của phụ huynh và học sinh, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có những chỉ đạo quyết liệt nhằm chấn chỉnh tình trạng lạm thu, khẳng định vai trò và giới hạn thu chi của Ban đại diện cha mẹ học sinh.

Mọi khoản thu của Ban đại diện cha mẹ học sinh phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định pháp luật (ảnh minh họa)

Chỉ đạo gắt gao từ Bộ Giáo dục và Đào tạo trong bối cảnh mới

Vào trung tuần tháng 5/2020, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã gửi văn bản yêu cầu các địa phương tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra các khoản thu, chi trong các cơ sở giáo dục trên địa bàn. Chỉ đạo này nhấn mạnh việc quán triệt Ban đại diện cha mẹ học sinh chỉ được thu các khoản phục vụ trực tiếp cho hoạt động của Ban theo đúng quy định tại khoản 1 Điều 10 của Thông tư 55/2011/TT-BGDĐT.

Mục tiêu của đợt rà soát này là nhằm ngăn chặn triệt để tình trạng lạm thu, "núp bóng" tự nguyện để thu các khoản ngoài quy định. Bộ cũng yêu cầu xử lý nghiêm trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở giáo dục và cơ quan quản lý Nhà nước tại địa phương nếu để xảy ra sai phạm.

Nhận diện 2 khoản tiền duy nhất Ban đại diện được phép thu

Theo quy định tại Điều 10 Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh, nguồn kinh phí hoạt động của Ban chỉ được hình thành từ hai nguồn chính sau đây:

• Kinh phí hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh lớp: Được hình thành từ sự ủng hộ tự nguyện của cha mẹ học sinh và các nguồn tài trợ hợp pháp khác dành cho Ban đại diện lớp.
• Kinh phí hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh trường: Được trích từ kinh phí hoạt động của các Ban đại diện lớp theo khuyến nghị của cuộc họp toàn thể các trưởng ban đầu năm học và các nguồn tài trợ hợp pháp khác cho cấp trường.

"1. Kinh phí hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh:
a) Kinh phí hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh lớp có được từ sự ủng hộ tự nguyện của cha mẹ học sinh và nguồn tài trợ hợp pháp khác cho Ban đại diện cha mẹ học sinh lớp.
b) Kinh phí hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh trường được trích từ kinh phí hoạt động của các Ban đại diện cha mẹ học sinh lớp theo khuyến nghị của cuộc họp toàn thể các trưởng ban Ban đại diện cha mẹ học sinh lớp đầu năm học và nguồn tài trợ hợp pháp khác cho Ban đại diện học sinh trường."

Tính minh bạch và tự nguyện là nguyên tắc cốt lõi trong quản lý quỹ phụ huynh (ảnh minh họa)

Danh sách các khoản Tuyệt đối KHÔNG được quyên góp

Để tránh việc Ban đại diện cha mẹ học sinh trở thành "cánh tay nối dài" cho các khoản thu sai quy định của nhà trường, khoản 4 Điều 10 của Điều lệ đã liệt kê danh sách các khoản chi mà Ban không được phép quyên góp từ phụ huynh:

1. Các khoản ủng hộ không dựa trên nguyên tắc tự nguyện.
2. Các khoản ủng hộ không phục vụ trực tiếp cho hoạt động của Ban đại diện, bao gồm:
   • Chi phí bảo vệ cơ sở vật chất, bảo đảm an ninh trường học;
   • Trông coi phương tiện giao thông của học sinh;
   • Vệ sinh lớp học, vệ sinh trường;
   • Khen thưởng cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên nhà trường;
   • Mua sắm máy móc, trang thiết bị, đồ dùng dạy học cho trường, lớp hoặc cho cán bộ, giáo viên;
   • Hỗ trợ công tác quản lý, tổ chức dạy học và các hoạt động giáo dục;
   • Sửa chữa, nâng cấp, xây dựng mới các công trình của nhà trường.

Nguyên tắc vàng: Tự nguyện và Công khai

Một điểm cực kỳ quan trọng mà phụ huynh cần lưu ý là pháp luật không quy định mức kinh phí ủng hộ bình quân. Điều này có nghĩa là không thể có việc cào bằng mức đóng góp cho tất cả phụ huynh. Việc đóng góp phải hoàn toàn dựa trên tinh thần tự nguyện và khả năng tài chính của từng gia đình.

Bên cạnh đó, việc quản lý và sử dụng kinh phí phải đảm bảo tính dân chủ. Trưởng ban Ban đại diện lớp phải phối hợp với giáo viên chủ nhiệm dự kiến kế hoạch chi tiêu và chỉ được thực hiện sau khi đã được toàn thể thành viên Ban đại diện lớp thống nhất. Mọi khoản chi sau đó đều phải được báo cáo quyết toán công khai tại các cuộc họp phụ huynh.

Trong giai đoạn tháng 5/2020, khi cả xã hội đang nỗ lực vượt qua khó khăn, việc thực hiện đúng các quy định về thu chi giáo dục không chỉ là tuân thủ pháp luật mà còn thể hiện sự chia sẻ, đồng hành giữa nhà trường và gia đình vì mục tiêu giáo dục tốt nhất cho con em.