Trong bối cảnh dịch bệnh diễn biến phức tạp, việc thực hiện giãn cách xã hội theo Chỉ thị 16/CT-TTg đã gây ra những áp lực không nhỏ lên hệ thống logistics, đặc biệt là tình trạng ùn tắc hàng hóa tại các cảng biển lớn. Để khơi thông dòng chảy thương mại, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 82/2021/TT-BTC (có hiệu lực từ ngày 30/9/2021), cho phép áp dụng các biện pháp giám sát hải quan đặc thù đối với hàng hóa nhập khẩu chuyển cửa khẩu.

Điều kiện để hàng hóa được vận chuyển về cảng cạn, ICD

Theo quy định tại Thông tư 82/2021/TT-BTC, hàng hóa nhập khẩu đang lưu giữ tại cảng biển được phép vận chuyển về cảng biển khác, cảng cạn (ICD) để lưu giữ nếu đáp ứng đầy đủ các tiêu chí khắt khe nhằm đảm bảo công tác quản lý nhà nước về hải quan:

• Về loại hàng hóa: Hàng hóa theo tên hàng khai báo trên Hệ thống E-manifest không thuộc Danh mục hàng hóa nhập khẩu phải làm thủ tục hải quan tại cửa khẩu nhập theo quy định tại Quyết định 23/2019/QĐ-TTg.
• Về hình thức vận chuyển: Chỉ áp dụng đối với hàng hóa nguyên container (FCL), không áp dụng cho hàng rời.
• Về tình trạng thủ tục: Hàng hóa chưa được đăng ký tờ khai hải quan nhập khẩu và không thuộc danh sách theo dõi, kiểm tra, xử lý theo yêu cầu của cơ quan chức năng.

Cơ sở xác định tình trạng ùn tắc tại cảng biển

Việc xác định một cảng biển có đang ùn tắc hoặc có nguy cơ ùn tắc hay không phải dựa trên các căn cứ pháp lý và thực tiễn rõ ràng. Cụ thể, doanh nghiệp kinh doanh cảng biển cần chứng minh được:

"Hoạt động khai thác cảng đang chịu ảnh hưởng bởi dịch COVID-19 nằm ngoài khả năng khắc phục của cảng; hàng nhập khẩu tồn bãi đạt trên 90% dung lượng quy hoạch chất xếp hàng nhập khẩu của cảng biển."

Bên cạnh đó, tình trạng này phải được Cảng vụ hàng hải xác nhận bằng văn bản. Doanh nghiệp kinh doanh cảng biển có trách nhiệm thông báo cho Chi cục Hải quan quản lý cảng biển nơi lưu giữ hàng hóa về tình trạng này để phối hợp xử lý.

Trách nhiệm của doanh nghiệp và cơ quan hải quan

Để đảm bảo tính minh bạch và an toàn trong quá trình vận chuyển, Luật Hải quan 2014 và các văn bản hướng dẫn yêu cầu doanh nghiệp kinh doanh cảng phải chịu trách nhiệm bảo quản nguyên trạng hàng hóa, niêm phong hải quan trong suốt quá trình di chuyển.

Đáng chú ý, doanh nghiệp kinh doanh cảng biển phải dừng thực hiện việc vận chuyển hàng hóa nhập khẩu về các địa điểm lưu giữ khác khi số lượng container hàng nhập khẩu tồn bãi giảm xuống ở mức 90% dung lượng quy hoạch. Điều này nhằm đảm bảo tính tạm thời và cấp bách của chính sách, tránh việc lạm dụng để chuyển đổi mô hình kinh doanh không đúng quy định.

Việc ban hành Thông tư 82/2021/TT-BTC được đánh giá là một bước đi kịp thời của Bộ Tài chính, giúp tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu và duy trì chuỗi cung ứng không bị đứt gãy trong giai đoạn khó khăn nhất của đại dịch.

Nếu có thắc mắc về các thủ tục hải quan trong giai đoạn này, bạn đọc có thể liên hệ các cơ quan chức năng để được hỗ trợ kịp thời.