Trong kỷ nguyên số, việc tiếp cận thông tin pháp luật của người dân đã có những thay đổi căn bản. Thay vì tra cứu qua các văn bản giấy hay bảng tin truyền thống, môi trường mạng đã trở thành kênh thông tin chủ đạo. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc đổi mới phương thức phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) để phù hợp với thực tiễn.

Quyền tiếp cận thông tin và trách nhiệm phổ biến pháp luật

Theo quy định tại Luật Tiếp cận thông tin 2016, công dân có quyền được cung cấp thông tin kịp thời, chính xác về các chính sách, pháp luật của Nhà nước. Đặc biệt, Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật 2012 đã khẳng định PBGDPL là trách nhiệm của toàn bộ hệ thống chính trị.

Điều 2. Quyền được thông tin về pháp luật và trách nhiệm tìm hiểu, học tập pháp luật của công dân

1. Công dân có quyền được thông tin về pháp luật.

2. Công dân có trách nhiệm chủ động tìm hiểu, học tập pháp luật.

3. Nhà nước tạo điều kiện cho công dân thực hiện quyền được thông tin về pháp luật.

Việc thực hiện quyền này trên môi trường mạng giúp xóa bỏ rào cản về khoảng cách địa lý, giúp người dân ở vùng sâu, vùng xa cũng có thể tiếp cận các quy định mới nhất một cách nhanh chóng.

Lợi ích của việc truyền thông pháp luật trực tuyến

Việc đưa pháp luật lên không gian mạng mang lại nhiều lợi ích vượt trội so với các phương thức truyền thống:

• Tính kịp thời: Các văn bản quy phạm pháp luật mới ban hành có thể được cập nhật ngay lập tức lên các cổng thông tin điện tử.
• Tính tương tác: Người dân có thể đặt câu hỏi, thảo luận và nhận được giải đáp từ các chuyên gia pháp lý thông qua các diễn đàn, mạng xã hội.
• Đa dạng hình thức: Pháp luật không còn khô khan khi được thể hiện qua video, infographic hoặc các bài viết phân tích chuyên sâu, dễ hiểu.

Đặc biệt, trong bối cảnh dịch bệnh COVID-19 vừa qua (năm 2021), các nền tảng trực tuyến đã chứng minh vai trò không thể thay thế trong việc tuyên truyền các quy định về phòng chống dịch và các chính sách hỗ trợ an sinh xã hội.

Thách thức và giải pháp trong kỷ nguyên số

Dù mang lại nhiều thuận lợi, nhưng việc phổ biến pháp luật trên mạng cũng đối mặt với không ít thách thức, đặc biệt là vấn đề tin giả (fake news) và các thông tin xuyên tạc quy định của Nhà nước. Để giải quyết vấn đề này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và các đơn vị truyền thông uy tín.

Xây dựng hệ sinh thái dữ liệu pháp luật tin cậy

Cần đẩy mạnh việc xây dựng các cơ sở dữ liệu quốc gia về văn bản pháp luật đồng bộ, hiện đại. Đồng thời, khuyến khích các tổ chức, cá nhân tham gia vào công tác PBGDPL trên mạng xã hội nhưng phải đảm bảo tính chính xác và khách quan.

Nâng cao kỹ năng tra cứu cho người dân

Bên cạnh việc cung cấp thông tin, cần hướng dẫn người dân cách nhận diện các nguồn tin chính thống, cách sử dụng các công cụ tra cứu tại Điều 11 Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật 2012 về các hình thức phổ biến pháp luật, trong đó nhấn mạnh việc ứng dụng công nghệ thông tin.

Tóm lại, phổ biến giáo dục pháp luật trên không gian mạng không chỉ là một giải pháp tình thế mà là một chiến lược lâu dài nhằm xây dựng một xã hội thượng tôn pháp luật trong thời đại 4.0.