Chính phủ vừa ban hành Nghị định 313/2025/NĐ-CP quy định về quản lý và sử dụng viện trợ không hoàn lại không thuộc hỗ trợ phát triển chính thức (phi ODA). Đây là bước đi quan trọng nhằm minh bạch hóa các nguồn lực từ nước ngoài dành cho mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội và hỗ trợ nhân đạo tại Việt Nam.

Phạm vi điều chỉnh và những trường hợp ngoại lệ

Theo quy định mới, Nghị định 313/2025/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 08/12/2025) tập trung vào các khoản viện trợ không vì mục đích lợi nhuận. Tuy nhiên, pháp luật cũng loại trừ một số trường hợp cụ thể không thuộc phạm vi điều chỉnh của văn bản này, bao gồm:

• Các khoản viện trợ phải ký kết theo Luật Điều ước quốc tế 2016 hoặc nằm trong thỏa thuận vốn ODA nhân danh Nhà nước.
• Quà biếu, tặng cho cá nhân, tổ chức không vì mục đích phát triển xã hội hay nhân đạo.
• Các khoản tài trợ phát sinh lợi nhuận để phân chia dưới hình thức hợp đồng dịch vụ hoặc chuyển giao công nghệ.
• Hoạt động nghiên cứu khoa học của cá nhân thực hiện theo Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo 2025.

Xác định chủ thể trong hoạt động viện trợ

Việc xác định rõ "Bên cung cấp" và "Bên tiếp nhận" là yếu tố then chốt để đảm bảo tính pháp lý và hiệu quả của nguồn vốn viện trợ.

Bên cung cấp viện trợ nước ngoài

Bên cung cấp viện trợ theo Nghị định 313/2025/NĐ-CP bao gồm các tổ chức quốc tế, chính phủ nước ngoài, tổ chức phi chính phủ, cá nhân nước ngoài và cả các doanh nghiệp nước ngoài (không bao gồm tổ chức kinh tế có vốn nước ngoài tại Việt Nam theo Luật Đầu tư 2020).

Bên tiếp nhận viện trợ tại Việt Nam

Các tổ chức Việt Nam được phép tiếp nhận viện trợ bao gồm cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập, các hội, quỹ từ thiện và doanh nghiệp xã hội. Đặc biệt, các tổ chức khoa học công nghệ và doanh nghiệp xã hội khi tiếp nhận viện trợ phải tuân thủ nghiêm ngặt các điều kiện về công khai giá trị, mục tiêu và thực hiện kiểm toán độc lập để tránh việc sử dụng vốn vào mục đích thương mại.

Với những quy định chặt chẽ tại Nghị định 313/2025/NĐ-CP, Việt Nam kỳ vọng sẽ tạo ra môi trường thuận lợi và minh bạch hơn cho các hoạt động hợp tác quốc tế phi lợi nhuận trong thời gian tới.