Khấu hao tài sản cố định - Nghiệp vụ then chốt trong quản trị tài chính doanh nghiệp

Trong hoạt động sản xuất kinh doanh của bất kỳ loại hình doanh nghiệp nào, đặc biệt là công ty hợp danh, việc quản lý và trích khấu hao tài sản cố định (TSCĐ) không chỉ là yêu cầu về mặt kế toán mà còn là căn cứ quan trọng để xác định chi phí hợp lý khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp. Theo quy định áp dụng tại thời điểm năm 2019, việc trích khấu hao phải tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn tại Thông tư 45/2013/TT-BTC và các văn bản sửa đổi bổ sung.

1. Đối tượng và phạm vi trích khấu hao TSCĐ năm 2019

Về nguyên tắc, tất cả TSCĐ hiện có của công ty hợp danh đều phải thực hiện trích khấu hao để thu hồi vốn đầu tư. Tuy nhiên, pháp luật cũng quy định rõ các trường hợp ngoại lệ không phải trích khấu hao, bao gồm:

• TSCĐ đã khấu hao hết giá trị nhưng vẫn tiếp tục phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh.
• TSCĐ bị mất hoặc hư hỏng chưa khấu hao hết.
• TSCĐ không thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp (trừ trường hợp thuê tài chính).
• TSCĐ là quyền sử dụng đất lâu dài có thu tiền sử dụng đất hoặc nhận chuyển nhượng hợp pháp.

Đặc biệt, theo Thông tư 147/2016/TT-BTC, các tài sản là kết cấu hạ tầng có giá trị lớn do Nhà nước đầu tư giao cho doanh nghiệp quản lý không phải trích khấu hao mà chỉ theo dõi hao mòn hàng năm.

2. Các phương pháp trích khấu hao phổ biến

Tại thời điểm năm 2019, công ty hợp danh có thể lựa chọn một trong ba phương pháp trích khấu hao sau đây để áp dụng nhất quán:

Phương pháp khấu hao đường thẳng

Đây là phương pháp phổ biến nhất, trong đó mức trích khấu hao được phân bổ ổn định hàng năm vào chi phí kinh doanh. Công thức xác định dựa trên nguyên giá và thời gian sử dụng hữu ích của tài sản theo khung quy định tại Phụ lục 1 của Thông tư 45/2013/TT-BTC.

Phương pháp số dư giảm dần có điều chỉnh

Phương pháp này thường áp dụng cho các doanh nghiệp thuộc lĩnh vực công nghệ đòi hỏi phải thay đổi, phát triển nhanh. Điều kiện áp dụng là tài sản phải mới 100% và thuộc loại máy móc, thiết bị, dụng cụ đo lường, thí nghiệm.

Phương pháp khấu hao theo số lượng, khối lượng sản phẩm

Áp dụng cho các TSCĐ trực tiếp liên quan đến sản xuất và có thể xác định được tổng sản lượng theo công suất thiết kế. Một lưu ý quan trọng là công suất sử dụng thực tế bình quân tháng không được thấp hơn 100% công suất thiết kế.

3. Nguyên tắc trích khấu hao và thủ tục với cơ quan Thuế

Theo quy định tại Điều 13 Thông tư 45/2013/TT-BTC, doanh nghiệp tự quyết định phương pháp và thời gian trích khấu hao nhưng bắt buộc phải thông báo với cơ quan thuế trực tiếp quản lý trước khi thực hiện.

"Doanh nghiệp tự quyết định phương pháp trích khấu hao, thời gian trích khấu hao TSCĐ theo quy định tại Thông tư này và thông báo với cơ quan thuế trực tiếp quản lý trước khi bắt đầu thực hiện."

Hồ sơ thông báo bao gồm văn bản thông báo phương pháp trích khấu hao và giấy ủy quyền (nếu có). Việc thay đổi phương pháp trích khấu hao chỉ được thực hiện một lần đối với mỗi tài sản và phải có giải trình bằng văn bản gửi cơ quan thuế.

Lời khuyên cho doanh nghiệp

Việc lựa chọn phương pháp khấu hao phù hợp sẽ giúp công ty hợp danh tối ưu hóa dòng tiền và chi phí thuế. Kế toán cần thường xuyên đối chiếu danh mục tài sản với các quy định tại Luật Doanh nghiệp 2014 và các thông tư hướng dẫn của Bộ Tài chính để tránh các rủi ro bị loại chi phí khi quyết toán thuế.