Trong bối cảnh kinh tế lâm nghiệp ngày càng phát triển, việc tận dụng quỹ đất rừng sản xuất để nâng cao thu nhập là nhu cầu chính đáng của nhiều hộ gia đình và doanh nghiệp. Tuy nhiên, ranh giới giữa việc 'canh tác kết hợp' và 'sử dụng sai mục đích' thường rất mong manh, có thể dẫn đến những rủi ro pháp lý không đáng có. Vậy thực tế, đất rừng sản xuất được phép trồng những loại cây nào và liệu những vườn cây ăn quả trĩu quả có được phép hiện diện trên loại đất này?

1. Nhận diện đất rừng sản xuất theo quy định mới nhất

Đất rừng sản xuất (ký hiệu là RSX) là một bộ phận quan trọng thuộc nhóm đất nông nghiệp. Theo quy định tại Luật Đất đai 2024 và hướng dẫn tại Thông tư 08/2024/TT-BTNMT, loại đất này được phân định dựa trên trạng thái rừng hiện có.

Cụ thể, đất rừng sản xuất bao gồm diện tích đất có rừng tự nhiên, rừng trồng và cả diện tích đất đang được khoanh nuôi, bảo vệ để phát triển thành rừng sản xuất. Mục đích cốt lõi của loại đất này là cung cấp lâm sản, phục vụ sản xuất kinh doanh lâm - nông - ngư nghiệp kết hợp, hoặc khai thác du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng theo quy hoạch của Nhà nước.

2. Danh mục các loại cây được phép trồng trên đất rừng sản xuất

Về nguyên tắc, đất rừng sản xuất phải được ưu tiên sử dụng cho mục đích lâm nghiệp. Do đó, các loại cây trồng chủ đạo thường là cây lấy gỗ, cây lâm sản ngoài gỗ hoặc các loài cây đặc sản rừng. Những loại cây phổ biến có thể kể đến như:

• Cây lấy gỗ nhanh: Keo lá tràm, bạch đàn, thông, mỡ... giúp phủ xanh đất trống và thu hồi vốn nhanh.
• Cây gỗ quý lâu năm: Sưa, cẩm lai, gõ đỏ, muồng đen... mang lại giá trị kinh tế cực cao nhưng đòi hỏi thời gian canh tác dài.
• Cây lâm sản ngoài gỗ: Mây, tre, nứa hoặc các loại cây dược liệu dưới tán rừng.

Việc lựa chọn giống cây trồng không chỉ phụ thuộc vào ý chí của chủ đất mà còn phải phù hợp với phương án quản lý rừng bền vững đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.

3. Trồng cây ăn quả trên đất rừng sản xuất: Được hay không?

Đây là câu hỏi khiến nhiều người dân băn khoăn nhất. Theo quy định tại Nghị định 156/2018/NĐ-CP, cụ thể là tại điểm b khoản 3 Điều 30, pháp luật cho phép một 'cửa hẹp' để trồng cây ăn quả trên đất rừng sản xuất.

"Đối với đất chưa có rừng được trồng xen cây nông nghiệp, cây công nghiệp, cây ăn quả với cây rừng trên diện tích được giao, được thuê."

Như vậy, bạn CHỈ ĐƯỢC PHÉP trồng cây ăn quả trên đất rừng sản xuất trong trường hợp trồng xen canh trên diện tích đất chưa có rừng. Mục đích của việc trồng xen này là để 'lấy ngắn nuôi dài', tạo độ che phủ và hỗ trợ quá trình sinh trưởng của cây rừng chính. Nếu bạn tự ý phá bỏ cây rừng để biến toàn bộ diện tích thành vườn chuyên canh cây ăn quả (như bưởi, cam, sầu riêng...), đây sẽ bị coi là hành vi sử dụng đất sai mục đích.

4. Giải pháp khi muốn chuyển hẳn sang trồng cây ăn quả

Nếu nhận thấy thổ nhưỡng và điều kiện kinh tế phù hợp hơn với việc trồng cây ăn quả chuyên canh, người sử dụng đất không nên 'làm liều'. Thay vào đó, hãy thực hiện thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất theo quy định tại khoản 1 Điều 121 Luật Đất đai 2024.

Việc chuyển từ đất rừng sản xuất sang đất trồng cây lâu năm phải được sự cho phép của Ủy ban nhân dân cấp huyện (đối với hộ gia đình, cá nhân) hoặc cấp tỉnh (đối với tổ chức). Cơ quan chức năng sẽ căn cứ vào quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất hàng năm của địa phương để quyết định có cho phép chuyển mục đích hay không.

Lời khuyên pháp lý: Trước khi xuống giống bất kỳ loại cây ăn quả nào trên đất rừng, hãy kiểm tra kỹ phương án giao khoán rừng hoặc liên hệ với cán bộ địa chính xã để được hướng dẫn cụ thể, tránh việc bị xử phạt hành chính hoặc buộc phải khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất rừng.