Quyết toán thuế thu nhập cá nhân (TNCN) là một trong những thủ tục hành chính quan trọng mà người lao động cần lưu ý mỗi khi kết thúc năm tài chính. Việc hiểu rõ khi nào mình thuộc diện phải tự quyết toán sẽ giúp cá nhân chủ động trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế, đồng thời đảm bảo tối đa quyền lợi về hoàn thuế hoặc giảm trừ gia cảnh.

10 trường hợp cá nhân bắt buộc phải tự quyết toán thuế TNCN

Theo quy định tại điểm d khoản 6 Điều 8 Nghị định 126/2020/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn liên quan, cá nhân có thu nhập từ tiền lương, tiền công phải trực tiếp quyết toán với cơ quan thuế nếu thuộc một trong các trường hợp sau:

• Đã nhận chứng từ khấu trừ thuế: Cá nhân đủ điều kiện ủy quyền nhưng đã yêu cầu và được tổ chức trả thu nhập cấp chứng từ khấu trừ thuế TNCN (trừ trường hợp chứng từ đã bị hủy).
• Thay đổi nơi làm việc: Cá nhân có hợp đồng lao động từ 03 tháng trở lên nhưng tại thời điểm quyết toán không còn làm việc tại tổ chức đó.
• Có thu nhập vãng lai chưa khấu trừ đủ: Cá nhân có thu nhập tại một đơn vị (hợp đồng trên 3 tháng) và có thêm thu nhập vãng lai chưa khấu trừ thuế hoặc khấu trừ chưa đủ 10%.
• Làm việc tại nhiều nơi: Cá nhân ký hợp đồng lao động từ 03 tháng trở lên tại nhiều tổ chức khác nhau trong năm.
• Chỉ có thu nhập vãng lai: Cá nhân chỉ có thu nhập vãng lai đã khấu trừ 10% (kể cả chỉ có tại một nơi).
• Chưa có mã số thuế: Cá nhân chưa thực hiện đăng ký mã số thuế theo quy định.
• Diện xét giảm thuế: Cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công thuộc diện xét giảm thuế do thiên tai, hỏa hoạn, tai nạn hoặc bệnh hiểm nghèo.
• Có số thuế nộp thừa/nộp thiếu: Cá nhân có số thuế phải nộp thêm hoặc có số thuế nộp thừa đề nghị hoàn, bù trừ vào kỳ sau.
• Cá nhân cư trú đặc biệt: Cá nhân có mặt tại Việt Nam dưới 183 ngày trong năm dương lịch đầu tiên, nhưng tính trong 12 tháng liên tục là từ 183 ngày trở lên.
• Người nước ngoài xuất cảnh: Người nước ngoài kết thúc hợp đồng làm việc tại Việt Nam phải thực hiện quyết toán trước khi xuất cảnh.

Quyền lợi về giảm trừ gia cảnh khi tự quyết toán thuế

Một thắc mắc phổ biến là liệu khi không ủy quyền quyết toán, cá nhân có được hưởng các khoản giảm trừ gia cảnh hay không? Câu trả lời là CÓ. Theo Điều 9 Thông tư 111/2013/TT-BTC, người nộp thuế vẫn được tính giảm trừ gia cảnh cho bản thân và người phụ thuộc khi tự mình thực hiện thủ tục.

Trường hợp người nộp thuế chưa tính giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc trong năm tính thuế thì được tính giảm trừ cho người phụ thuộc kể từ tháng phát sinh nghĩa vụ nuôi dưỡng khi người nộp thuế thực hiện quyết toán thuế và có đăng ký giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc.

Điểm lợi lớn nhất khi tự quyết toán là cá nhân sẽ được tính giảm trừ gia cảnh cho bản thân đủ 12 tháng (nếu là cá nhân cư trú) và tính giảm trừ cho người phụ thuộc từ tháng phát sinh nghĩa vụ nuôi dưỡng thực tế, thay vì chỉ tính theo thời gian làm việc tại một đơn vị cụ thể.

Lời khuyên pháp lý

Việc tự quyết toán thuế TNCN đòi hỏi cá nhân phải nắm vững các biểu mẫu và thời hạn nộp hồ sơ. Nếu thuộc diện phải tự quyết toán, bạn nên chuẩn bị sớm các chứng từ khấu trừ thuế từ các đơn vị chi trả để tránh sai sót hoặc chậm trễ dẫn đến bị xử phạt hành chính theo quy định của pháp luật về quản lý thuế.