Ngành hàng hải luôn đòi hỏi sự chuyên nghiệp và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật để đảm bảo an toàn trên biển. Tuy nhiên, tình trạng lạm dụng, mua bán, cho thuê hoặc cho mượn các loại chứng chỉ chuyên môn vẫn còn diễn ra, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng nguồn nhân lực và tiềm ẩn nhiều rủi ro. Nhằm siết chặt quản lý và nâng cao ý thức trách nhiệm của thuyền viên, huấn luyện viên chính, Bộ Xây dựng đã ban hành Thông tư 77/2026/TT-BXD, có hiệu lực từ ngày 01/12/2026, với nhiều điểm mới đáng chú ý về việc thu hồi chứng chỉ chuyên môn.

Những hành vi nào sẽ bị thu hồi chứng chỉ chuyên môn từ 01/12/2026?

Theo khoản 3 Điều 61 Thông tư 77/2026/TT-BXD, các loại giấy tờ quan trọng như chứng chỉ chuyên môn, Giấy công nhận, Giấy xác nhận và Giấy chứng nhận huấn luyện viên chính sẽ bị thu hồi nếu cá nhân hoặc tổ chức vi phạm một trong các hành vi sau:

• Giả mạo giấy tờ trong hồ sơ: Bất kỳ hành vi nào nhằm mục đích gian lận trong quá trình đề nghị cấp các loại giấy tờ nêu trên đều sẽ bị phát hiện và xử lý nghiêm. Điều này bao gồm việc sử dụng giấy tờ giả, khai báo thông tin sai sự thật hoặc che giấu thông tin quan trọng.
• Tẩy xóa chứng chỉ chuyên môn: Việc cố ý thay đổi nội dung, thông tin trên chứng chỉ chuyên môn, Giấy công nhận, Giấy xác nhận hoặc Giấy chứng nhận huấn luyện viên chính bằng cách tẩy xóa sẽ dẫn đến việc thu hồi. Hành vi này không chỉ vi phạm pháp luật mà còn làm mất đi tính xác thực của các loại giấy tờ quan trọng này.
• Mua bán, cho thuê, cho mượn chứng chỉ: Đây là một trong những hành vi bị cấm tuyệt đối và sẽ bị xử lý mạnh tay. Việc mua bán, cho thuê hoặc cho mượn chứng chỉ chuyên môn không chỉ tạo điều kiện cho những người không đủ năng lực tham gia vào các hoạt động hàng hải mà còn làm suy yếu hệ thống quản lý chất lượng và an toàn.

Ví dụ, một thuyền viên vì muốn kiếm thêm thu nhập đã cho người khác mượn chứng chỉ chuyên môn của mình để làm việc trên tàu. Khi sự việc bị phát hiện, không chỉ người mượn mà cả thuyền viên cho mượn đều sẽ phải đối mặt với việc bị thu hồi chứng chỉ, ảnh hưởng trực tiếp đến sự nghiệp và uy tín cá nhân.

Thẩm quyền thu hồi chứng chỉ thuộc về ai?

Để đảm bảo tính minh bạch và đúng quy trình, khoản 4 Điều 61 Thông tư 77/2026/TT-BXD quy định rõ: cơ quan nào có thẩm quyền cấp, cấp lại chứng chỉ chuyên môn, Giấy công nhận, Giấy xác nhận, Giấy chứng nhận huấn luyện viên chính thì cơ quan đó cũng có thẩm quyền thu hồi các giấy tờ này.

Điều này có nghĩa là, nếu Cục Hàng hải Việt Nam là đơn vị cấp chứng chỉ cho thuyền viên, thì Cục Hàng hải Việt Nam cũng sẽ là đơn vị có quyền ra quyết định thu hồi chứng chỉ đó khi phát hiện vi phạm. Quy định này giúp tập trung quyền hạn và trách nhiệm, tránh tình trạng chồng chéo hoặc đùn đẩy trách nhiệm giữa các cơ quan.

Trách nhiệm của tổ chức, cá nhân và cơ quan có thẩm quyền

Thông tư 77/2026/TT-BXD cũng nhấn mạnh trách nhiệm của các bên liên quan trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính và quản lý chứng chỉ:

• Trách nhiệm của tổ chức, cá nhân: Theo khoản 1 Điều 61 Thông tư 77/2026/TT-BXD, mọi tổ chức, cá nhân phải chịu trách nhiệm hoàn toàn trước pháp luật về tính hợp lệ và hợp pháp của hồ sơ mà mình nộp. Điều này đòi hỏi sự trung thực và cẩn trọng tuyệt đối trong việc chuẩn bị giấy tờ.
• Trách nhiệm của cơ quan có thẩm quyền: Khoản 2 Điều 61 Thông tư 77/2026/TT-BXD cũng quy định rõ, cơ quan có thẩm quyền cấp, cấp lại phải thực hiện đúng thẩm quyền, thủ tục và thời hạn quy định. Đặc biệt, không được yêu cầu nộp thêm bất kỳ giấy tờ nào ngoài thành phần hồ sơ đã được quy định trong Thông tư, nhằm tránh gây phiền hà cho người dân và doanh nghiệp.

Những quy định mới này không chỉ là lời cảnh báo mà còn là cơ hội để ngành hàng hải Việt Nam nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đảm bảo an toàn và uy tín trên trường quốc tế. Thuyền viên và các tổ chức liên quan cần nắm vững các quy định này để tránh những rủi ro pháp lý không đáng có.

Tầm quan trọng của việc tuân thủ pháp luật hàng hải

Việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về chứng chỉ chuyên môn không chỉ là trách nhiệm cá nhân mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành hàng hải quốc gia. Một đội ngũ thuyền viên có năng lực thực sự, được cấp chứng chỉ hợp pháp sẽ là yếu tố then chốt để Việt Nam khẳng định vị thế trên bản đồ hàng hải thế giới. Các hành vi vi phạm không chỉ gây thiệt hại cho cá nhân mà còn ảnh hưởng đến an toàn hàng hải, môi trường biển và uy tín quốc gia.

Do đó, mỗi thuyền viên, huấn luyện viên chính cần tự giác nâng cao ý thức pháp luật, bảo vệ chứng chỉ của mình và tố giác các hành vi vi phạm. Đồng thời, các cơ quan quản lý nhà nước cũng cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm để duy trì trật tự, kỷ cương trong lĩnh vực hàng hải theo đúng tinh thần của Thông tư 77/2026/TT-BXD.

Thông tư 77/2026/TT-BXD là một bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện khung pháp lý cho ngành hàng hải, hướng tới một môi trường làm việc chuyên nghiệp, an toàn và hiệu quả hơn.