Năm 2021 được xác định là "năm về đích" của lộ trình tinh giản biên chế kéo dài 7 năm (2015 – 2021). Đây không chỉ là nhiệm vụ chính trị quan trọng nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị mà còn là nỗi trăn trở của không ít cán bộ, công chức, viên chức. Vậy trong năm cuối cùng của lộ trình này, những ai sẽ thuộc diện phải rời khỏi bộ máy?

Tinh giản biên chế là nhiệm vụ trọng tâm để tinh gọn bộ máy hành chính (Ảnh minh họa)

Mục tiêu "thắt lưng buộc bụng": Giảm tối thiểu 10% biên chế

Theo tinh thần của Nghị quyết 39-NQ/TW của Bộ Chính trị, các cơ quan, tổ chức, đơn vị sự nghiệp công lập trên cả nước đã phải xây dựng và thực hiện kế hoạch tinh giản biên chế nghiêm ngặt. Mục tiêu cốt lõi đến năm 2021 là phải đạt tỷ lệ tinh giản tối thiểu 10% biên chế so với số lượng được giao năm 2015.

Bên cạnh việc cắt giảm trực tiếp, Chính phủ cũng khuyến khích đẩy mạnh việc chuyển đổi thêm 10% số lượng viên chức sang cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm tại các đơn vị sự nghiệp công lập có nguồn thu. Điều này giúp giảm bớt gánh nặng cho ngân sách nhà nước trong việc chi trả lương và phụ cấp.

Thủ tướng Chính phủ tại Quyết định 2218/QĐ-TTg cũng đã tái khẳng định quyết tâm này: Kiên trì chủ trương không tăng tổng biên chế của các Bộ, ngành, địa phương so với định mức năm 2015. Như vậy, áp lực tinh giản trong năm 2021 là rất lớn đối với mọi đơn vị hành chính sự nghiệp.

Con số thực tế: Gần 4.000 biên chế công chức sẽ bị cắt giảm

Cụ thể hóa mục tiêu trên, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 1499/QĐ-TTg phê duyệt tổng biên chế công chức hưởng lương từ ngân sách nhà nước năm 2021. Theo đó, tổng số biên chế công chức trên cả nước sẽ giảm mạnh 3.867 người so với năm 2020.

• Khối Trung ương: Các cơ quan thuộc Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ chiếm 106.836 biên chế.
• Khối địa phương: Các cơ quan thuộc HĐND, UBND cấp tỉnh, cấp huyện chiếm 140.508 biên chế.

Việc cắt giảm này đòi hỏi các địa phương và bộ ngành phải rà soát cực kỳ kỹ lưỡng đội ngũ nhân sự để đảm bảo chọn đúng đối tượng cần tinh giản mà không làm ảnh hưởng đến chất lượng phục vụ công vụ.

Việc rà soát vị trí việc làm là cơ sở để thực hiện tinh giản biên chế (Ảnh minh họa)

Chi tiết 13 nhóm đối tượng thuộc diện tinh giản biên chế năm 2021

Căn cứ vào Nghị định 108/2014/NĐ-CP và Nghị định 113/2018/NĐ-CP, có 13 nhóm đối tượng chính nằm trong diện tinh giản, bao gồm:

1. Dôi dư do sắp xếp tổ chức: Cán bộ, công chức, viên chức (CBCCVC) dôi dư khi cơ quan rà soát, sắp xếp lại bộ máy theo quyết định của Đảng và Nhà nước.
2. Dôi dư do cơ cấu lại vị trí việc làm: Những người không thể bố trí, sắp xếp được việc làm khác sau khi cơ cấu lại đội ngũ.
3. Chưa đạt chuẩn trình độ: CBCCVC chưa đạt chuẩn chuyên môn theo vị trí đảm nhiệm, không có vị trí khác phù hợp và không thể đào tạo lại.
4. Năng lực hạn chế do chuyên ngành không phù hợp: Người có chuyên ngành đào tạo không khớp với vị trí hiện tại, dẫn đến hạn chế năng lực và không thể chuyển đổi.
5. Phân loại không hoàn thành nhiệm vụ (Khối cán bộ, công chức): Có 02 năm liên tiếp hoàn thành nhiệm vụ nhưng hạn chế năng lực, hoặc 01 năm hoàn thành nhiệm vụ (hạn chế năng lực) và 01 năm không hoàn thành nhiệm vụ.
6. Phân loại không hoàn thành nhiệm vụ (Khối viên chức): Có 02 năm liên tiếp, trong đó 01 năm hoàn thành nhiệm vụ và 01 năm không hoàn thành nhiệm vụ mà không thể bố trí việc khác.
7. Nghỉ ốm đau kéo dài: Có 02 năm liên tiếp nghỉ ốm đau bằng hoặc cao hơn số ngày nghỉ tối đa theo Luật Bảo hiểm xã hội, có xác nhận của cơ quan y tế.
8. Hợp đồng lao động dôi dư: Người làm việc theo chế độ hợp đồng không xác định thời hạn trong cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp dôi dư do sắp xếp bộ máy.
9. Viên chức tại đơn vị tự chủ hoàn toàn: CBCCVC dôi dư tại các đơn vị sự nghiệp công lập đã được giao quyền tự chủ hoàn toàn.
10. Lãnh đạo doanh nghiệp nhà nước dôi dư: Chủ tịch, Giám đốc, Kế toán trưởng... tại các công ty TNHH MTV do Nhà nước làm chủ sở hữu dôi dư do cổ phần hóa, sáp nhập, giải thể.
11. Lãnh đạo nông, lâm trường quốc doanh: Giám đốc, Phó Giám đốc, Kế toán trưởng dôi dư do sắp xếp lại theo Nghị định 118/2014/NĐ-CP.
12. Người đại diện phần vốn nhà nước: Cán bộ được cử quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp dôi dư do cơ cấu lại doanh nghiệp đó.
13. Người làm việc tại các hội: Những người trong biên chế được giao cho các hội dôi dư do sắp xếp lại tổ chức.

Lưu ý quan trọng: Năm 2021 là năm cuối cùng áp dụng các chế độ ưu đãi cho người bị tinh giản biên chế theo lộ trình cũ. Các đối tượng tự nguyện thực hiện tinh giản và được cơ quan đồng ý sẽ được hưởng các chính sách về hưu trước tuổi hoặc trợ cấp thôi việc theo quy định.

Lời kết

Chính sách tinh giản biên chế không nhằm mục đích cắt giảm nhân sự một cách cơ học mà hướng tới việc thanh lọc bộ máy, giữ lại những người có đủ năng lực và tâm huyết. Đối với những người thuộc diện tinh giản, việc nắm rõ các quy định tại khoản 1 Điều 6 Nghị định 108/2014/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Nghị định 113/2018/NĐ-CP) là vô cùng cần thiết để bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.