Vừa qua, ngày 09/11/2005, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định 137/2005/NĐ-CP quy định về phí bảo vệ môi trường đối với khai thác khoáng sản. Đây được xem là một công cụ kinh tế mạnh mẽ nhằm gắn trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân khai thác tài nguyên với việc bảo vệ hệ sinh thái tại địa phương.

Hoạt động khai thác khoáng sản tại Việt Nam sẽ được quản lý chặt chẽ hơn về mặt môi trường (ảnh minh họa)

Đối tượng nào phải nộp phí bảo vệ môi trường?

Theo quy định mới, các tổ chức và cá nhân thực hiện khai thác các loại khoáng sản trên lãnh thổ Việt Nam đều thuộc đối tượng phải nộp phí bảo vệ môi trường. Cụ thể, danh mục các loại khoáng sản chịu phí bao gồm: đá, tràng thạch, sỏi, sét, thạch cao, cát, đất, than, nước khoáng thiên nhiên và sa khoáng titan (ilmenit).

Việc áp dụng phí này không chỉ nhằm tạo nguồn thu cho ngân sách mà còn là lời cảnh báo đối với các đơn vị khai thác về những hệ lụy môi trường mà họ gây ra trong quá trình hoạt động.

Mức phí cụ thể cho từng loại khoáng sản

Nghị định quy định khung mức phí khá chi tiết, dao động tùy thuộc vào loại hình và khối lượng khoáng sản khai thác. Cụ thể:

• Mức phí tính theo tấn: Dao động từ 1.500 đồng đến 30.000 đồng/tấn.
• Mức phí tính theo m3: Dao động từ 1.000 đồng đến 50.000 đồng/m3.

Sự phân hóa này giúp đảm bảo tính công bằng, khi những loại khoáng sản có tác động môi trường lớn hoặc giá trị kinh tế cao sẽ phải chịu mức phí tương xứng.

Các cơ quan chức năng sẽ tăng cường giám sát việc thực hiện nghĩa vụ phí môi trường (ảnh minh họa)

Ngân sách địa phương hưởng 100% nguồn thu

Một điểm đáng chú ý trong Nghị định 137/2005/NĐ-CP là quy định về việc sử dụng nguồn thu. Toàn bộ số tiền phí bảo vệ môi trường đối với khai thác khoáng sản sẽ được để lại 100% cho ngân sách địa phương. Nguồn lực này được ưu tiên sử dụng cho các mục đích sau:

• Phòng ngừa và hạn chế các tác động xấu đối với môi trường tại địa phương nơi có hoạt động khai thác.
• Khắc phục tình trạng suy thoái, ô nhiễm môi trường do hoạt động khai thác gây ra.
• Giữ gìn vệ sinh, bảo vệ và tái tạo cảnh quan môi trường, đảm bảo đời sống cho cư dân khu vực lân cận.

Căn cứ pháp lý quan trọng

Việc ban hành Nghị định này dựa trên các cơ sở pháp lý vững chắc như Luật Tổ chức Chính phủ 2001, Pháp lệnh phí và lệ phí năm 2001 và đặc biệt là Luật Bảo vệ môi trường 1993. Đây là nỗ lực của Nhà nước trong việc hoàn thiện hệ thống pháp luật về môi trường trong bối cảnh đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Trích dẫn quy định: Các tổ chức, cá nhân khai thác khoáng sản có nghĩa vụ kê khai, nộp phí đầy đủ, đúng hạn vào ngân sách nhà nước theo hướng dẫn của cơ quan thuế địa phương.

Để triển khai chi tiết, Bộ Tài chính dự kiến sẽ sớm ban hành Thông tư hướng dẫn (như Thông tư 105/2005/TT-BTC) để các doanh nghiệp và địa phương có căn cứ thực hiện thống nhất trên toàn quốc.