Trong quan niệm truyền thống, chế độ thai sản thường được mặc định dành riêng cho phụ nữ. Tuy nhiên, kể từ khi Luật Bảo hiểm xã hội 2014 chính thức có hiệu lực, vai trò của người cha trong việc chăm sóc con nhỏ đã được pháp luật ghi nhận một cách thiết thực thông qua các quyền lợi về chế độ thai sản. Đặc biệt trong bối cảnh năm 2018, khi các quy định đã đi vào ổn định, việc nắm vững các quy định này sẽ giúp các ông bố trẻ chủ động hơn trong việc chăm sóc gia đình và đảm bảo quyền lợi kinh tế.

1. Thời gian nghỉ việc hưởng chế độ thai sản đối với lao động nam

Căn cứ quy định tại Điều 34 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, lao động nam đang đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) khi vợ sinh con sẽ được nghỉ việc hưởng chế độ thai sản với số ngày cụ thể như sau:

• 05 ngày làm việc: Áp dụng cho trường hợp vợ sinh thường.
• 07 ngày làm việc: Áp dụng khi vợ sinh con phải phẫu thuật hoặc sinh con dưới 32 tuần tuổi.
• 10 ngày làm việc: Trường hợp vợ sinh đôi; từ sinh ba trở lên thì cứ thêm mỗi con được nghỉ thêm 03 ngày làm việc.
• 14 ngày làm việc: Trường hợp vợ sinh đôi trở lên mà phải phẫu thuật.

Lưu ý quan trọng: Thời gian nghỉ việc này được tính trong khoảng thời gian 30 ngày đầu kể từ ngày vợ sinh con. Nếu nghỉ ngoài khoảng thời gian này, lao động nam sẽ không được giải quyết hưởng chế độ.

2. Mức hưởng trợ cấp một lần khi vợ sinh con năm 2018

Một trong những quyền lợi tài chính đáng chú ý nhất là khoản trợ cấp một lần. Theo Điều 38 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, trường hợp sinh con nhưng chỉ có cha tham gia BHXH thì cha được trợ cấp một lần bằng 02 lần mức lương cơ sở tại tháng sinh con cho mỗi con.

"Trường hợp sinh con nhưng chỉ có cha tham gia bảo hiểm xã hội thì cha phải đóng bảo hiểm xã hội từ đủ 06 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi vợ sinh con được trợ cấp một lần bằng 02 lần mức lương cơ sở tại tháng sinh con cho mỗi con."

Tại thời điểm tháng 02/2018, mức lương cơ sở đang áp dụng là 1.300.000 VNĐ. Như vậy, mức trợ cấp một lần mà người chồng nhận được sẽ là: 1.300.000 x 2 = 2.600.000 VNĐ/con. Đây là khoản hỗ trợ ý nghĩa giúp gia đình trang trải chi phí bỉm sữa, thuốc men ban đầu cho bé.

3. Điều kiện để chồng được hưởng trợ cấp một lần

Để được nhận khoản tiền 2,6 triệu đồng nêu trên, lao động nam cần đáp ứng điều kiện khắt khe hơn so với việc chỉ nghỉ ngày phép. Cụ thể, theo khoản 2 Điều 9 Thông tư 59/2015/TT-BLĐTBXH:

• Đối với trường hợp chỉ có cha tham gia BHXH: Cha phải đóng BHXH từ đủ 06 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi vợ sinh con.
• Đối với người chồng của người mẹ nhờ mang thai hộ: Phải đóng BHXH từ đủ 06 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng tính đến thời điểm nhận con.

4. Chế độ đặc biệt khi người mẹ gặp rủi ro sau sinh

Pháp luật Việt Nam luôn mang tính nhân văn sâu sắc, đặc biệt là trong các trường hợp rủi ro. Nếu chẳng may người mẹ chết sau khi sinh con, người cha (dù có tham gia BHXH hay không) vẫn được hưởng những quyền lợi nhất định để thay mẹ chăm sóc bé:

• Nếu cả cha và mẹ đều tham gia BHXH hoặc chỉ có mẹ tham gia mà mẹ chết: Cha được nghỉ việc hưởng chế độ thai sản đối với thời gian còn lại của người mẹ theo quy định tại khoản 4 Điều 34 Luật Bảo hiểm xã hội 2014.
• Trường hợp mẹ tham gia BHXH nhưng không đủ điều kiện đóng 06 tháng mà chết: Cha được nghỉ việc hưởng chế độ cho đến khi con đủ 06 tháng tuổi.

5. Hồ sơ và thủ tục quyết toán chế độ thai sản cho nam giới

Để không bỏ lỡ quyền lợi, lao động nam cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ theo quy định tại khoản 4 Điều 101 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, bao gồm:

1. Bản sao giấy chứng sinh hoặc bản sao giấy khai sinh của con.
2. Giấy xác nhận của cơ sở y tế đối với trường hợp sinh con phải phẫu thuật, sinh con dưới 32 tuần tuổi (để được nghỉ 7 ngày hoặc 14 ngày).

Thời hạn nộp hồ sơ: Trong thời hạn 45 ngày kể từ ngày trở lại làm việc, người lao động có trách nhiệm nộp hồ sơ cho người sử dụng lao động. Đừng để quá hạn vì thủ tục giải quyết sau đó sẽ rất phức tạp.

Việc thực hiện tốt chế độ thai sản cho nam giới không chỉ là tuân thủ pháp luật mà còn là cách để các doanh nghiệp thể hiện sự quan tâm đến đời sống tinh thần của nhân viên, giúp họ yên tâm cống hiến. Hy vọng những thông tin chi tiết trên sẽ giúp các quý độc giả, đặc biệt là các đấng mày râu, nắm rõ quyền lợi của mình trong năm 2018 này.