Thị trường chứng khoán Việt Nam đang ngày càng hoàn thiện về khung pháp lý (ảnh minh họa)

Trong bối cảnh thị trường tài chính Việt Nam đang nỗ lực nâng hạng, việc đảm bảo tính minh bạch và an toàn trong khâu bù trừ, thanh toán giao dịch chứng khoán là yếu tố then chốt. Mới đây, Bộ Tài chính đã ban hành các quy định mới nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính và hỗ trợ chi phí cho doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này.

Căn cứ pháp lý mới nhất áp dụng từ năm 2025

Thủ tục cấp Giấy chứng nhận (GCN) đủ điều kiện cung cấp dịch vụ bù trừ, thanh toán giao dịch chứng khoán hiện nay được điều chỉnh bởi các văn bản quan trọng sau:

• Luật Chứng khoán 2019.
• Nghị định 158/2020/NĐ-CP về chứng khoán phái sinh.
• Quyết định 4223/QĐ-BTC năm 2025 về công bố thủ tục hành chính sửa đổi, bổ sung.
• Thông tư 64/2025/TT-BTC quy định về việc giảm phí, lệ phí.

Điều kiện khắt khe để đảm bảo an toàn hệ thống

Không phải mọi tổ chức tài chính đều có thể tham gia vào hoạt động bù trừ. Theo quy định, các đơn vị phải đáp ứng những tiêu chuẩn nghiêm ngặt về năng lực tài chính và nghiệp vụ:

Đối với Công ty chứng khoán

Đơn vị phải được cấp phép hoạt động lưu ký và môi giới chứng khoán phái sinh. Đặc biệt, mức vốn điều lệ và vốn chủ sở hữu phải đạt tối thiểu từ 900 tỷ đồng (đối với thành viên bù trừ trực tiếp) đến 1.200 tỷ đồng (đối với thành viên bù trừ chung). Ngoài ra, tỷ lệ vốn khả dụng phải duy trì ở mức 260% liên tục trong 12 tháng gần nhất.

Đối với Ngân hàng thương mại

Yêu cầu về vốn chủ sở hữu lên tới 5.000 tỷ đồng và phải có Giấy chứng nhận đăng ký hoạt động lưu ký chứng khoán theo quy định của pháp luật.

Việc ký kết và thẩm định hồ sơ được thực hiện nghiêm ngặt bởi Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (ảnh minh họa)

Quy trình thực hiện thủ tục theo Quyết định 4223/QĐ-BTC

Doanh nghiệp có thể lựa chọn nộp hồ sơ trực tiếp, qua bưu điện hoặc trực tuyến tại Cổng Dịch vụ công quốc gia. Trình tự cụ thể như sau:

1. Nộp hồ sơ: Tổ chức gửi hồ sơ đề nghị theo Mẫu số 04 ban hành kèm theo Quyết định 4223/QĐ-BTC đến Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN).
2. Tiếp nhận và kiểm tra: UBCKNN kiểm tra danh mục hồ sơ. Nếu chưa đầy đủ, trong vòng 05 ngày làm việc sẽ có văn bản yêu cầu bổ sung.
3. Thẩm định và cấp phép: Trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, UBCKNN sẽ cấp Giấy chứng nhận. Trường hợp từ chối phải nêu rõ lý do bằng văn bản.

Tin vui: Giảm 50% lệ phí đến hết năm 2026

Một trong những điểm đáng chú ý nhất trong giai đoạn này là chính sách ưu đãi về tài chính. Theo quy định tại Thông tư 25/2022/TT-BTC, mức lệ phí thông thường là 02 triệu đồng/GCN.

Tuy nhiên, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, Thông tư 64/2025/TT-BTC đã quy định giảm 50% mức thu này. Cụ thể:

Kể từ ngày 01/7/2025 đến hết ngày 31/12/2026, mức lệ phí cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện bù trừ, thanh toán giao dịch chứng khoán chỉ còn 01 triệu đồng/Giấy chứng nhận.

Đây là nỗ lực rất lớn của Chính phủ và Bộ Tài chính trong việc giảm bớt gánh nặng chi phí tuân thủ cho các định chế tài chính, thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Hy vọng bài viết trên đã cung cấp cái nhìn toàn diện về thủ tục cấp GCN bù trừ chứng khoán. Nếu doanh nghiệp cần hỗ trợ chi tiết về thành phần hồ sơ, hãy liên hệ với các chuyên gia pháp lý để được tư vấn chính xác nhất.