Việc chi trả các chế độ bảo hiểm xã hội (BHXH) ngắn hạn như ốm đau, thai sản hay dưỡng sức phục hồi sức khỏe là quyền lợi sát sườn của người lao động. Tuy nhiên, không phải ai cũng nắm rõ quy trình nhận tiền từ doanh nghiệp cũng như thời hạn mà đơn vị sử dụng lao động phải hoàn tất việc chi trả này. Theo quy định tại Quyết định 828/QĐ-BHXH năm 2016, quy trình này được thực hiện hết sức chặt chẽ nhằm đảm bảo quyền lợi tối đa cho người tham gia.

Hình thức chi trả trợ cấp BHXH tại đơn vị sử dụng lao động

Căn cứ theo quy định về quản lý chi trả các chế độ BHXH, hiện nay có hai hình thức chính để người lao động nhận được tiền trợ cấp thông qua doanh nghiệp:

• Chi trả qua tài khoản cá nhân: Sau khi nhận được kinh phí từ cơ quan BHXH, đơn vị sử dụng lao động thực hiện chuyển tiền trực tiếp vào tài khoản ngân hàng của người lao động. Hình thức này được khuyến khích vì tính minh bạch và tiện lợi, người lao động không cần phải ký nhận trực tiếp trên danh sách chi trả.
• Chi trả bằng tiền mặt: Đối với những trường hợp người lao động chưa có tài khoản cá nhân, doanh nghiệp sẽ thực hiện chi trả bằng tiền mặt. Trong trường hợp này, người lao động bắt buộc phải ký nhận vào danh sách chi trả để làm căn cứ quyết toán với cơ quan bảo hiểm.

Thời hạn doanh nghiệp phải chi trả tiền cho người lao động

Một trong những vấn đề người lao động quan tâm nhất chính là: "Bao lâu thì nhận được tiền sau khi cơ quan BHXH đã phê duyệt?". Theo quy định tại Mục 4 Quy định ban hành kèm theo Quyết định 828/QĐ-BHXH, thời hạn này được ấn định rất cụ thể:

"Thời hạn chi trả: 03 ngày làm việc đối với chế độ ốm đau, thai sản, dưỡng sức sau ốm đau, thai sản; 05 ngày làm việc đối với trợ cấp dưỡng sức sau tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, kể từ khi nhận được tiền do cơ quan BHXH chuyển đến."

Như vậy, doanh nghiệp không được phép ngâm vốn hay chậm trễ trong việc chuyển giao số tiền này đến tay người lao động. Việc tuân thủ thời hạn này không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn thể hiện sự quan tâm của doanh nghiệp đối với đời sống nhân viên.

Xử lý trường hợp người lao động chưa kịp lĩnh chế độ

Trong thực tế, có nhiều trường hợp người lao động đã nghỉ việc hoặc đi vắng nên chưa kịp nhận tiền trợ cấp tại doanh nghiệp. Khi đó, quy trình sẽ được xử lý như sau:

Nếu đơn vị sử dụng lao động đã chuyển trả lại số tiền chưa chi cho cơ quan BHXH, doanh nghiệp có trách nhiệm viết Giấy giới thiệu để người lao động trực tiếp đến cơ quan BHXH nhận chế độ. Khi đi, người lao động cần mang theo Chứng minh nhân dân hoặc giấy tờ tùy thân có dán ảnh để đối chiếu.

Cơ quan BHXH sẽ thực hiện chi trả ngay bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản sau khi kiểm tra tính hợp lệ của Giấy giới thiệu và hồ sơ kèm theo.

Trách nhiệm và chế tài đối với doanh nghiệp vi phạm

Pháp luật về bảo hiểm xã hội, cụ thể là Luật Bảo hiểm xã hội 2014, nghiêm cấm hành vi chiếm dụng tiền hưởng bảo hiểm xã hội của người lao động. Trường hợp doanh nghiệp không thực hiện chi trả đúng thời gian, chi trả không đầy đủ hoặc chiếm dụng tiền trợ cấp đã được xét duyệt, doanh nghiệp sẽ phải:

• Bồi hoàn đầy đủ số tiền cho người lao động hoặc hoàn trả quỹ BHXH.
• Chịu các hình thức xử phạt vi phạm hành chính tùy theo mức độ vi phạm.

Người lao động nếu gặp tình trạng doanh nghiệp chậm chi trả có thể kiến nghị lên Ban chấp hành Công đoàn cơ sở hoặc cơ quan BHXH nơi doanh nghiệp đóng bảo hiểm để được bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.