Trong hệ thống giáo dục phổ thông, vị trí Hiệu trưởng và Hiệu phó không chỉ đơn thuần là những chức danh quản lý mà còn là những người định hướng, dẫn dắt con tàu giáo dục tại cơ sở. Để đảm bảo chất lượng đội ngũ lãnh đạo, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành những quy định khắt khe về tiêu chuẩn chức danh. Đặc biệt, kể từ khi Thông tư 28/2020/TT-BGDĐT có hiệu lực, các tiêu chuẩn này đã được chuẩn hóa để phù hợp với tinh thần của Luật Giáo dục 2019.

1. Tiêu chuẩn 'cứng' để trở thành Hiệu trưởng trường tiểu học

Theo quy định tại Điều 11 Thông tư 28/2020/TT-BGDĐT, người được bổ nhiệm làm Hiệu trưởng phải đáp ứng đồng thời 03 nhóm điều kiện cốt lõi sau:

Về trình độ đào tạo và thâm niên

Đây là rào cản đầu tiên mà mọi ứng viên cần vượt qua. Cụ thể:

• Trình độ chuẩn: Phải có bằng cử nhân thuộc ngành đào tạo giáo viên trở lên đối với giáo viên tiểu học. Trường hợp môn học chưa đủ giáo viên có bằng cử nhân thuộc ngành đào tạo giáo viên thì phải có bằng cử nhân chuyên ngành phù hợp và có chứng chỉ bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm theo quy định của Luật Giáo dục 2019.
• Kinh nghiệm thực tiễn: Đã dạy học ít nhất 05 năm ở cấp tiểu học. Riêng đối với các khu vực đặc thù như miền núi, hải đảo, vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số hoặc vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, thời gian này được giảm xuống còn ít nhất 04 năm.

Về năng lực quản trị và phẩm chất

Bên cạnh bằng cấp, Hiệu trưởng phải đạt tiêu chuẩn quy định tại Chuẩn hiệu trưởng cơ sở giáo dục phổ thông ban hành kèm theo Thông tư 14/2018/TT-BGDĐT. Hệ thống này bao gồm 5 tiêu chuẩn với 18 tiêu chí khắt khe:

- Tiêu chuẩn 1: Phẩm chất nghề nghiệp.
- Tiêu chuẩn 2: Quản trị nhà trường.
- Tiêu chuẩn 3: Xây dựng môi trường giáo dục.
- Tiêu chuẩn 4: Phát triển mối quan hệ giữa nhà trường, gia đình, xã hội.
- Tiêu chuẩn 5: Sử dụng ngoại ngữ và công nghệ thông tin.

2. Tiêu chuẩn đối với vị trí Hiệu phó (Phó Hiệu trưởng)

Hiệu phó là người giúp việc cho Hiệu trưởng và chịu trách nhiệm trực tiếp về các mảng công việc được phân công. Theo khoản 2 Điều 11 Thông tư 28/2020/TT-BGDĐT, tiêu chuẩn bổ nhiệm Hiệu phó có những điểm tương đồng nhưng cũng có những yêu cầu riêng biệt:

• Trình độ và thâm niên: Tương tự như Hiệu trưởng, Hiệu phó phải có bằng cử nhân sư phạm trở lên và có ít nhất 05 năm dạy học (04 năm đối với vùng khó khăn).
• Năng lực chuyên môn: Phải đạt mức cao của Chuẩn nghề nghiệp giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông theo Thông tư 20/2018/TT-BGDĐT.
• Khả năng điều hành: Có đủ năng lực để đảm nhiệm các nhiệm vụ do Hiệu trưởng phân công và có khả năng thay mặt Hiệu trưởng điều hành các hoạt động của nhà trường khi được ủy quyền.

3. Những lưu ý quan trọng về nhiệm kỳ và bổ nhiệm

Việc bổ nhiệm Hiệu trưởng, Hiệu phó đối với trường công lập và công nhận đối với trường tư thục được thực hiện theo quy định của pháp luật và theo Điều lệ trường tiểu học. Nhiệm kỳ của Hiệu trưởng trường tiểu học là 05 năm. Sau 05 năm, Hiệu trưởng được đánh giá và có thể được bổ nhiệm lại hoặc luân chuyển theo quy định.

Đặc biệt, một cá nhân không được giữ chức vụ Hiệu trưởng quá hai nhiệm kỳ liên tiếp tại một trường tiểu học công lập. Đây là quy định nhằm tạo sự đổi mới trong công tác quản lý và tránh tình trạng trì trệ tại cơ sở giáo dục.

Kết luận: Để vươn tới vị trí lãnh đạo tại một trường tiểu học, các nhà giáo không chỉ cần tích lũy thâm niên mà còn phải không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn và năng lực quản trị theo các chuẩn mực mới của Bộ Giáo dục. Việc nắm vững các quy định tại Thông tư 28/2020/TT-BGDĐT là bước đệm quan trọng cho lộ trình thăng tiến này.