Một bước ngoặt lớn trong quản lý thuế tại Việt Nam đang đến gần. Theo quy định mới nhất, hình thức thuế khoán vốn quen thuộc với hàng triệu hộ kinh doanh sẽ chính thức lùi vào quá khứ, nhường chỗ cho phương pháp kê khai hiện đại và minh bạch hơn.

Bước ngoặt lớn: Xóa bỏ thuế khoán từ năm 2026

Tại khoản 6 Điều 10 Nghị quyết 198/2025/QH15 quy định rõ:

Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh không áp dụng phương pháp khoán thuế từ ngày 01/01/2026. Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh nộp thuế theo pháp luật về quản lý thuế.

Điều này đồng nghĩa với việc từ năm 2026, toàn bộ hộ kinh doanh sẽ phải chuyển sang nộp thuế theo phương pháp kê khai. Đây không chỉ là thay đổi về hình thức nộp tiền mà còn là sự thay đổi toàn diện về cách thức vận hành, ghi chép sổ sách và sử dụng hóa đơn.

Chủ hộ kinh doanh cần chủ động làm quen với các nền tảng kê khai thuế điện tử (ảnh minh họa)

Quy trình 8 bước chuyển đổi sang hộ kinh doanh kê khai

Để quá trình chuyển đổi diễn ra suôn sẻ, các chủ hộ kinh doanh cần thực hiện nghiêm túc lộ trình 8 bước sau đây:

Bước 1: Thay đổi thông tin đăng ký thuế
Hộ kinh doanh nộp hồ sơ tại Cơ quan thuế quản lý trực tiếp để thực hiện thủ tục chuyển đổi phương pháp tính thuế. Mẫu hồ sơ sử dụng là Mẫu 08-MST ban hành kèm theo Thông tư 86/2024/TT-BTC.

Bước 2: Kiểm kê hàng hóa tồn kho
Lập biên bản kiểm kê toàn bộ hàng hóa hiện có (bao gồm cả hàng có hóa đơn và không có hóa đơn). Đây là căn cứ quan trọng để xác định số liệu tồn kho đầu kỳ khi bắt đầu ghi chép sổ sách kế toán.

Bước 3: Đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử
Khi đã sang phương pháp kê khai, việc sử dụng hóa đơn điện tử là bắt buộc. Tùy vào mô hình kinh doanh (bán lẻ trực tiếp hay bán buôn/dịch vụ) mà hộ kinh doanh đăng ký loại hóa đơn phù hợp, bao gồm cả hóa đơn khởi tạo từ máy tính tiền.

Hệ thống sổ sách và hóa đơn điện tử là yêu cầu bắt buộc đối với hộ kê khai (ảnh minh họa)

Bước 4: Trang bị công cụ kế toán
Chủ hộ nên trang bị phần mềm kế toán chuyên dụng cho hộ kinh doanh hoặc xây dựng hệ thống quản lý trên Excel nếu có nghiệp vụ vững vàng.

Bước 5: Thiết lập hệ thống sổ sách kế toán
Thực hiện ghi chép đầy đủ 7 loại sổ kế toán bắt buộc theo hướng dẫn tại Thông tư 88/2021/TT-BTC.

Bước 6: Thực hiện kê khai thuế định kỳ
Hộ kinh doanh thực hiện kê khai theo tháng hoặc quý bằng tờ khai Mẫu 01/CNKD. Đừng quên đính kèm Bảng kê hoạt động kinh doanh (Mẫu 01-2/BK-HĐKD) để minh bạch doanh thu.

Bước 7: Tách bạch tài chính
Mở tài khoản ngân hàng riêng cho hộ kinh doanh, tách biệt hoàn toàn với tài khoản cá nhân để phục vụ việc kiểm soát dòng tiền và thanh toán hóa đơn trên 20 triệu đồng.

Bước 8: Thực hiện nghĩa vụ bảo hiểm
Đăng ký và đóng BHXH đầy đủ cho người lao động và chính chủ hộ kinh doanh theo quy định của pháp luật lao động hiện hành.

Phân loại 3 nhóm quản lý thuế mới từ 01/01/2026

Theo Đề án tại Quyết định số 3389/QĐ-BTC, hộ kinh doanh sẽ được phân thành 3 nhóm dựa trên doanh thu để áp dụng các chính sách hỗ trợ và quản lý khác nhau:

• Nhóm 1 (Doanh thu dưới 200 triệu đồng/năm): Được miễn thuế GTGT và TNCN. Thủ tục kê khai đơn giản, chỉ cần thực hiện 2 lần/năm.
• Nhóm 2 (Doanh thu từ 200 triệu đến dưới 3 tỷ đồng/năm): Tính thuế trực tiếp trên doanh thu với mức thuế suất từ 1% - 5% tùy ngành nghề. Kê khai theo quý.
• Nhóm 3 (Doanh thu trên 3 tỷ đồng/năm): Áp dụng phương pháp khấu trừ thuế GTGT và tính thuế TNCN trên lợi nhuận thực tế (17%). Đây là nhóm yêu cầu quản lý chặt chẽ nhất về chi phí và hóa đơn đầu vào.

Việc chuyển đổi từ thuế khoán sang kê khai là một thách thức nhưng cũng là cơ hội để các hộ kinh doanh chuyên nghiệp hóa hoạt động, dễ dàng tiếp cận nguồn vốn vay và khẳng định uy tín với khách hàng thông qua hệ thống hóa đơn minh bạch.