Việc xác định nghĩa vụ tài chính khi diện tích đất thực tế lớn hơn diện tích ghi trên giấy tờ luôn là vấn đề được người dân đặc biệt quan tâm. Để tháo gỡ những vướng mắc này, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 10/2018/TT-BTC (có hiệu lực từ ngày 20/03/2018), sửa đổi và bổ sung một số điều của Thông tư 76/2014/TT-BTC hướng dẫn Nghị định 45/2014/NĐ-CP về thu tiền sử dụng đất.

1. Nguyên tắc thu tiền sử dụng đất với diện tích tăng thêm

Theo quy định mới, khi hộ gia đình hoặc cá nhân đang sử dụng đất thực hiện đo đạc lại mà phát hiện diện tích thực tế lớn hơn diện tích trên giấy tờ, việc thu tiền sử dụng đất đối với phần chênh lệch này sẽ được phân chia thành các trường hợp cụ thể dựa trên tình trạng pháp lý của thửa đất gốc.

Trường hợp đã có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

Đối với những hộ gia đình, cá nhân đã được cấp Giấy chứng nhận (Sổ đỏ/Sổ hồng) cho thửa đất đó, khi phát hiện diện tích tăng thêm và được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cho phép cấp đổi Giấy chứng nhận bao gồm cả phần diện tích này, nghĩa vụ tài chính được xác định như sau:

Người sử dụng đất phải nộp tiền sử dụng đất đối với phần diện tích tăng thêm theo chính sách và giá đất tại thời điểm đã cấp Giấy chứng nhận trước đây.

Quy định này nhằm đảm bảo tính thống nhất về nghĩa vụ tài chính cho toàn bộ thửa đất, tránh việc một thửa đất nhưng lại áp dụng hai mức giá khác nhau tại hai thời điểm khác nhau, gây khó khăn cho công tác quản lý và thiệt thòi cho người dân.

Trường hợp chỉ có các loại giấy tờ về quyền sử dụng đất khác

Trong trường hợp người sử dụng đất chưa có Giấy chứng nhận nhưng có một trong các loại giấy tờ quy định tại Điều 100 Luật Đất đai 2013, khi được cấp Giấy chứng nhận cho phần diện tích tăng thêm, tiền sử dụng đất sẽ được tính:

Theo chính sách và giá đất tại thời điểm có quyết định công nhận quyền sử dụng đất tăng thêm của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền.

2. Xử lý sai sót trong việc cấp Giấy chứng nhận

Thông tư 10/2018/TT-BTC cũng làm rõ trách nhiệm và cách tính tiền sử dụng đất khi phải cấp lại Giấy chứng nhận do có sai sót:

• Do lỗi của cơ quan Nhà nước: Nếu Giấy chứng nhận đã cấp không đúng quy định (về diện tích, vị trí, đối tượng...) mà lỗi thuộc về cơ quan quản lý, thì khi cấp lại, tiền sử dụng đất vẫn được xác định theo chính sách và giá đất tại thời điểm đã cấp Giấy chứng nhận cũ. Người dân không phải chịu thêm chi phí do biến động giá đất thị trường.
• Do lỗi của người sử dụng đất: Nếu sai sót xuất phát từ việc kê khai không trung thực hoặc các hành vi vi phạm của người sử dụng đất, tiền sử dụng đất khi cấp lại sẽ được tính theo chính sách và giá đất tại thời điểm cấp Giấy chứng nhận mới. Đây là biện pháp nhằm nâng cao ý thức trách nhiệm của người dân trong việc thực hiện các thủ tục hành chính về đất đai.

3. Lời khuyên pháp lý cho người dân

Khi thực hiện thủ tục đo đạc lại và cấp đổi Sổ đỏ, người dân cần lưu ý:

1. Kiểm tra kỹ hồ sơ địa chính và các giấy tờ chứng minh nguồn gốc đất để xác định mình thuộc trường hợp nào.
2. Yêu cầu cơ quan đo đạc cung cấp biên bản xác định ranh giới, mốc giới rõ ràng để tránh tranh chấp với các hộ liền kề.
3. Nắm vững mốc thời gian hiệu lực của Thông tư 10/2018/TT-BTC để đối chiếu với thông báo nộp thuế từ cơ quan thuế.

Việc hiểu rõ các quy định về tài chính đất đai không chỉ giúp người dân bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình mà còn giúp quá trình thực hiện các thủ tục hành chính trở nên nhanh chóng và minh bạch hơn.