Kỳ thi THPT Quốc gia năm 2018 đang đến rất gần, đây là dấu mốc quan trọng quyết định tương lai của hàng triệu sĩ tử. Tuy nhiên, thực tế không ít trường hợp thí sinh gặp phải những biến cố bất khả kháng như tai nạn, bệnh tật đột xuất ngay trước thềm ngày thi hoặc ngay trong quá trình làm bài. Để đảm bảo quyền lợi chính đáng cho người học, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành những quy định cụ thể về việc xét đặc cách tốt nghiệp.

Căn cứ theo quy định tại Thông tư 04/2017/TT-BGDĐT và những điểm mới bổ sung tại Thông tư 04/2018/TT-BGDĐT, có 02 kịch bản chính mà thí sinh có thể được xem xét đặc cách tốt nghiệp THPT.

1. Đặc cách tốt nghiệp khi gặp sự cố trước hoặc ngay buổi thi đầu tiên

Đây là trường hợp áp dụng cho những thí sinh không thể tham gia bất kỳ bài thi nào của kỳ thi do các nguyên nhân khách quan nghiêm trọng. Theo khoản 1 Điều 34 Thông tư 04/2017/TT-BGDĐT, điều kiện và hồ sơ cụ thể như sau:

• Đối tượng: Thí sinh bị tai nạn, bị ốm hoặc có việc đột xuất đặc biệt trước ngày thi không quá 10 ngày hoặc ngay trong buổi thi đầu tiên.
• Điều kiện tiên quyết: Xếp loại về học lực và hạnh kiểm cả năm ở lớp 12 đều phải đạt từ loại Khá trở lên.
• Hồ sơ cần chuẩn bị:
  • Hồ sơ nhập viện, ra viện do bệnh viện từ cấp huyện trở lên cấp (nếu bị tai nạn, bị ốm).
  • Giấy xác nhận của UBND cấp xã nơi cư trú (nếu có việc đột xuất đặc biệt).
  • Biên bản đề nghị xét đặc cách tốt nghiệp của trường phổ thông nơi thí sinh đăng ký dự thi.

2. Đặc cách tốt nghiệp khi sự cố xảy ra trong quá trình dự thi

Trường hợp này dành cho những thí sinh đã nỗ lực tham gia kỳ thi nhưng không may gặp sự cố giữa chừng. Pháp luật quy định điều kiện có phần nới lỏng hơn về học lực nhưng lại khắt khe hơn về kết quả các bài thi đã thực hiện:

• Đối tượng: Thí sinh bị tai nạn, bị ốm hay có việc đột xuất đặc biệt sau khi đã thi ít nhất một bài thi và không thể tiếp tục dự thi; hoặc thí sinh tự nguyện dự thi số bài thi còn lại sau khi gặp sự cố.
• Điều kiện xét duyệt:
  • Điểm của những bài đã thi để xét công nhận tốt nghiệp đều phải đạt từ 5,0 điểm trở lên.
  • Xếp loại ở lớp 12: Học lực từ Trung bình trở lên và Hạnh kiểm từ Khá trở lên.
• Hồ sơ cần chuẩn bị: Đơn đề nghị xét đặc cách của thí sinh kèm theo các giấy tờ y tế hoặc xác nhận của chính quyền địa phương tương tự như trường hợp 1.

3. Quy trình và thời hạn nộp hồ sơ: Những mốc thời gian "vàng"

Thí sinh và phụ huynh cần đặc biệt lưu ý về mặt thời gian để không làm mất đi quyền lợi của mình. Quy trình thực hiện được quy định rõ ràng như sau:

Bước 1: Chậm nhất 07 ngày sau buổi thi cuối cùng của kỳ thi, thí sinh phải nộp đầy đủ hồ sơ đặc cách cho Thủ trưởng đơn vị nơi đăng ký dự thi (thường là trường THPT đang theo học).

Bước 2: Thủ trưởng đơn vị thu nhận, kiểm tra tính hợp lệ và chuyển giao hồ sơ về Sở Giáo dục và Đào tạo.

Bước 3: Hội đồng xét công nhận tốt nghiệp THPT sẽ căn cứ vào hồ sơ thực tế và các điều kiện pháp lý để ra quyết định cuối cùng.

Trích dẫn nguyên văn Điều 34 Thông tư 04/2017/TT-BGDĐT:
"1. Đối tượng và điều kiện: Người học thuộc các đối tượng quy định tại Điều 12 Quy chế này nếu đủ điều kiện dự thi được xét đặc cách tốt nghiệp THPT trong các trường hợp sau:
a) Bị tai nạn, bị ốm hoặc có việc đột xuất đặc biệt trước ngày thi không quá 10 ngày hoặc ngay trong buổi thi đầu tiên, không thể dự thi...
b) Bị tai nạn, bị ốm hay có việc đột xuất đặc biệt sau khi đã thi ít nhất một bài thi và không thể tiếp tục dự thi..."

Lời khuyên cho thí sinh và phụ huynh

Mặc dù quy định về đặc cách là một "phao cứu sinh" nhân văn, nhưng thí sinh cần hiểu rằng việc đặc cách chỉ giúp công nhận tốt nghiệp THPT. Đối với việc xét tuyển vào các trường Đại học, Cao đẳng, kết quả này có thể không được chấp nhận tùy theo quy chế tuyển sinh riêng của từng trường. Do đó, trong mọi tình huống, việc giữ gìn sức khỏe và tâm lý ổn định trước kỳ thi vẫn là ưu tiên hàng đầu.

Nếu chẳng may rơi vào tình huống phải xét đặc cách, hãy liên hệ ngay với giáo viên chủ nhiệm hoặc ban giám hiệu nhà trường để được hướng dẫn thủ tục nhanh nhất, tránh để quá hạn 07 ngày theo quy định.