Tiêu chuẩn "cứng" về trình độ chuyên môn đối với công chức tư pháp hộ tịch

Việc đăng ký và quản lý hộ tịch là một trong những nhiệm vụ quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người dân. Do đó, pháp luật quy định rất rõ ràng về tiêu chuẩn đối với người đảm nhiệm vị trí này tại cơ sở.

Theo quy định tại Điều 72 Luật Hộ tịch 2014, công chức làm công tác hộ tịch bao gồm công chức tư pháp - hộ tịch ở cấp xã và công chức làm công tác hộ tịch tại Phòng Tư pháp thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện.

"1. Công chức làm công tác hộ tịch bao gồm công chức tư pháp - hộ tịch ở cấp xã; công chức làm công tác hộ tịch ở Phòng Tư pháp thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện; viên chức lãnh sự làm công tác hộ tịch tại Cơ quan đại diện."

Cụ thể, tiêu chuẩn đối với từng cấp được quy định như sau:

1. Đối với công chức tư pháp - hộ tịch cấp xã

Để được tuyển dụng và bố trí làm công tác tư pháp hộ tịch tại xã, phường, thị trấn, cá nhân phải đáp ứng các điều kiện cơ bản về học vấn và kỹ năng:

• Trình độ chuyên môn: Phải có bằng tốt nghiệp từ trung cấp luật trở lên. Đây là yêu cầu tối thiểu về bằng cấp chuyên môn để đảm bảo nắm vững các quy định pháp lý.
• Nghiệp vụ: Đã được bồi dưỡng nghiệp vụ về hộ tịch theo chương trình quy định của Bộ Tư pháp.
• Kỹ năng bổ trợ: Có chữ viết rõ ràng và trình độ tin học phù hợp để thực hiện các thao tác trên phần mềm đăng ký hộ tịch điện tử đang được triển khai đồng bộ.

2. Đối với công chức làm công tác hộ tịch tại Phòng Tư pháp cấp huyện

Yêu cầu đối với cấp huyện có phần khắt khe hơn nhằm đảm bảo năng lực quản lý và hướng dẫn nghiệp vụ cho cấp xã:

• Trình độ chuyên môn: Phải có trình độ từ cử nhân luật trở lên.
• Nghiệp vụ: Đã được bồi dưỡng nghiệp vụ hộ tịch chuyên sâu.

Như vậy, có thể khẳng định rằng bằng trung cấp luật là điều kiện cần tối thiểu để một cá nhân có thể bước chân vào đội ngũ công chức tư pháp hộ tịch tại Việt Nam hiện nay.

Đề xuất mới: Một xã có thể có 2 công chức tư pháp hộ tịch?

Tại thời điểm tháng 11/2019, một trong những thông tin đáng chú ý là việc Bộ Nội vụ đang lấy ý kiến về dự thảo Thông tư hướng dẫn về cán bộ, công chức cấp xã. Trong đó, có đề xuất mở rộng danh sách các chức danh có thể bố trí 02 người đảm nhiệm để đáp ứng khối lượng công việc thực tế.

Trước đây, theo Thông tư liên tịch 03/2010/TTLT-BNV-BTC-BLĐTBXH, chỉ có chức danh Văn hóa - xã hội và Địa chính - nông nghiệp - xây dựng và môi trường là được bố trí 02 người. Tuy nhiên, do khối lượng công việc tư pháp hộ tịch ngày càng lớn, đề xuất mới cho phép chức danh Tư pháp - hộ tịch cũng có thể có 02 người phụ trách.

Tuy nhiên, việc bố trí này phải nằm trong tổng biên chế quy định tại Nghị định 34/2019/NĐ-CP (sửa đổi Nghị định 92/2009/NĐ-CP):

• Xã loại 1: Tối đa 23 người.
• Xã loại 2: Tối đa 21 người.
• Xã loại 3: Tối đa 19 người.

Việc tăng cường nhân sự cho mảng tư pháp hộ tịch được kỳ vọng sẽ giúp đẩy nhanh tiến độ giải quyết hồ sơ, giảm bớt áp lực cho cán bộ và nâng cao sự hài lòng của người dân khi thực hiện các thủ tục như khai sinh, khai tử, kết hôn...

Lưu ý quan trọng khi tuyển dụng và quản lý hồ sơ

Đối với các địa phương đang có kế hoạch tuyển dụng hoặc sắp xếp lại đội ngũ, cần lưu ý rằng các chức danh công chức cấp xã khi bố trí 02 người đảm nhiệm phải đảm bảo tính thống nhất. Cụ thể, khi ghi hồ sơ lý lịch và sổ bảo hiểm xã hội, tên gọi chức danh phải đúng theo quy định chung, không được tự ý thay đổi tên gọi để tránh gây khó khăn trong việc giải quyết các chế độ chính sách sau này.

Tóm lại, trình độ trung cấp luật là "tấm vé" bắt buộc để trở thành công chức tư pháp hộ tịch cấp xã. Với những thay đổi về chính sách nhân sự trong năm 2019, cơ hội nghề nghiệp trong lĩnh vực này có thể sẽ rộng mở hơn, nhưng đi kèm với đó là yêu cầu ngày càng cao về năng lực chuyên môn và kỹ năng nghiệp vụ.