Trong quá trình thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (Sổ đỏ) lần đầu, việc xác định nguồn gốc và thời điểm sử dụng đất là vô cùng quan trọng. Đặc biệt, đối với những trường hợp người dân không có đầy đủ giấy tờ pháp lý, việc lấy ý kiến khu dân cư trở thành căn cứ pháp lý duy nhất để cơ quan nhà nước xem xét công nhận quyền sử dụng đất. Vậy theo quy định mới nhất tại Luật Đất đai 2024 và Nghị định 101/2024/NĐ-CP, khi nào phải thực hiện thủ tục này?

1. Khi nào bắt buộc phải lấy ý kiến khu dân cư về nguồn gốc đất?

Theo quy định tại Điều 33 Nghị định 101/2024/NĐ-CP, việc lấy ý kiến khu dân cư được thực hiện khi người sử dụng đất đăng ký đất đai lần đầu nhưng thuộc các trường hợp sau:

• Không có giấy tờ về quyền sử dụng đất: Người đang sử dụng đất ổn định mà không có một trong các loại giấy tờ quy định tại Điều 137 Luật Đất đai 2024.
• Giấy tờ không rõ ràng: Có giấy tờ nhưng trên đó không ghi rõ thời điểm xác lập hoặc mục đích sử dụng đất không phù hợp với hiện trạng.

Mục đích của việc này là để Ủy ban nhân dân cấp xã có cơ sở xác nhận nguồn gốc sử dụng đất, thời điểm bắt đầu sử dụng đất ổn định và tình trạng tranh chấp đất đai.

2. Quy trình lấy ý kiến khu dân cư theo quy định mới

Việc thu thập ý kiến phải được thực hiện công khai, dân chủ tại nơi có đất. Thành phần tham gia bao gồm những người đã từng cư trú cùng thời điểm bắt đầu sử dụng đất của người có yêu cầu xác nhận trong khu dân cư (thôn, làng, ấp, bản, tổ dân phố...).

Nội dung xác nhận bao gồm:

"Xác nhận nguồn gốc sử dụng đất; xác nhận việc sử dụng đất ổn định theo quy định tại khoản 38 Điều 3 của Luật Đất đai và khoản 4, khoản 5 Điều 34 của Nghị định này."

Sau khi thu thập ý kiến, UBND cấp xã phải thực hiện niêm yết công khai kết quả xác nhận tại trụ sở và khu dân cư trong thời gian 15 ngày để người dân phản hồi trước khi hoàn thiện hồ sơ trình cấp huyện.

3. Những trường hợp "miễn" lấy ý kiến khu dân cư

Người dân sẽ không cần phải lấy ý kiến khu dân cư nếu có một trong các loại giấy tờ chứng minh thời điểm sử dụng đất ổn định như:

• Biên lai nộp thuế sử dụng đất nông nghiệp, thuế nhà đất.
• Biên bản hoặc quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong việc sử dụng đất, xây dựng công trình.
• Quyết định hoặc bản án của Tòa án nhân dân đã có hiệu lực thi hành.
• Giấy tờ về đăng ký hộ khẩu thường trú, tạm trú dài hạn tại nhà ở gắn với đất ở.

Lời khuyên pháp lý: Nếu bạn đang trong quá trình làm Sổ đỏ mà thiếu giấy tờ, hãy chủ động liên hệ với Trưởng thôn hoặc Tổ trưởng dân phố để tìm kiếm những người làm chứng lâu năm, giúp quá trình lấy ý kiến diễn ra thuận lợi và chính xác nhất.