Việc Kiểm toán Nhà nước ủy thác hoặc thuê các doanh nghiệp kiểm toán độc lập thực hiện nhiệm vụ là một bước đi quan trọng nhằm tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao hiệu quả giám sát tài chính công. Tuy nhiên, để đảm bảo tính khách quan và chất lượng, không phải đơn vị nào cũng có thể tham gia vào quy trình này.

Quy định mới về việc ủy thác và thuê doanh nghiệp kiểm toán

Theo quy định tại Điều 9 của Quyết định 1250/QĐ-KTNN, các doanh nghiệp kiểm toán muốn được xem xét, lựa chọn phải đáp ứng một hệ thống tiêu chuẩn nghiêm ngặt về cả năng lực chuyên môn lẫn đạo đức nghề nghiệp.

"Doanh nghiệp kiểm toán được xem xét, lựa chọn ủy thác hoặc thuê kiểm toán phải có đủ các điều kiện về hoạt động hợp pháp, không có sai phạm về chất lượng kiểm toán và đảm bảo tính độc lập tuyệt đối với đơn vị được kiểm toán."

1. Năng lực hoạt động và uy tín trên thị trường

Đầu tiên, doanh nghiệp phải là đơn vị hoạt động hợp pháp, được Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước hoặc các tổ chức quốc tế như Ngân hàng Thế giới (đối với các dự án tài trợ) chấp thuận và công khai danh sách hàng năm. Đặc biệt, trong 03 năm liên tiếp trước đó, doanh nghiệp không được có bất kỳ sai phạm nào bị cơ quan nhà nước hoặc Hội nghề nghiệp xử lý liên quan đến chất lượng kiểm toán.

2. Tính độc lập và khách quan trong dịch vụ

Để tránh xung đột lợi ích, doanh nghiệp kiểm toán không được thực hiện các dịch vụ như ghi sổ kế toán, lập báo cáo tài chính, định giá tài sản hay tư vấn tài chính cho chính đơn vị mà Kiểm toán Nhà nước đang ủy thác kiểm toán. Quy định này áp dụng cho cả giai đoạn 03 năm trước đó và trong suốt thời kỳ thực hiện hợp đồng.

3. Ràng buộc về mối quan hệ nhân thân và kinh tế

Pháp luật cũng đặt ra những rào cản nghiêm ngặt đối với người quản lý và điều hành doanh nghiệp kiểm toán. Cụ thể:

• Không có quan hệ sở hữu: Người quản lý không được là thành viên, cổ đông sáng lập hoặc góp vốn vào đơn vị được kiểm toán.
• Không có quan hệ nhân thân mật thiết: Những người thân như bố mẹ, vợ chồng, con cái, anh chị em ruột của người quản lý doanh nghiệp kiểm toán không được giữ các vị trí chủ chốt hoặc có ảnh hưởng đáng kể tại đơn vị được kiểm toán.
• Không có sự giao thoa nhân sự: Doanh nghiệp kiểm toán và đơn vị được kiểm toán không được có cùng một cá nhân hoặc tổ chức tham gia thành lập.

Những quy định này, có hiệu lực từ ngày 06/10/2023, nhằm tạo ra một hàng rào bảo vệ vững chắc cho tính liêm chính của hoạt động kiểm toán nhà nước, góp phần minh bạch hóa nền tài chính quốc gia.